💭🧠 نظریه ذهن (Theory of Mind) در حیوانات
✍️ ذهن کاوشگر

خودآگاهی (self-recognition) و توانایی تمایز دیگری از خود، یکی از مولفه های هوش پیشرفته و نظریه ذهن است. در علم روانشناسی شناختی آزمونی وجود دارد به نام "آزمون آینه" که برای سنجش میزان خودآگاهی در حیوانات به کار میرود. در این آزمون، آینه ای جلوی حیوان قرار میدهند و اگر او متوجه باشد که تصویری که درون آینه میبیند خودش است، یعنی نسبت به بدن و "بودن" خود آگاهی دارد. مثلا روی صورت او علامت رنگی میگذارند و اگر او به جای تصویر، دستش رو به سمت بدنش ببرد و علامت را پاک کند، یعنی متوجه است که تصویر درون آینه متعلق به خودش است. اگر تصویر درون آینه را "دیگری" فرض کند (مثلا به آن حمله کند و یا دنبالش بگردد) یعنی این خودآگاهی را ندارد.

این آزمون تا به امروز در حیوانات مختلف از جمله کودک انسان تکرار شده است. نتایج نشان میدهند که مکانیزم خودآگاهی در دوران نوزادی انسان وجود ندارد و از سن ۲ سالگی آشکار میشود. تعدادی از حیوانات شامل نوع خاصی از فیل، دلفین، زاغ، اورانگوتان و بعضی از شامپانزه ها نیز این امتحان را پاس کرده اند که نشان دهنده ی مغز پیشرفته تر در آنهاست.