نقد چندسویه
حسین شیخ‌رضایی

بخش اول از دو بخش

۵۷‌ای نباشیم!
آنان که برچسب ۵۷‌ای را ساختند (به معنای هر کسی که به هر دلیلی مخالف پهلوی بود و در انقلاب شرکت کرد و مستحق شماتت بود) و روشنفکران را محکوم کردند که چرا در سال ۵۷ با توده مردم ۵۷‌ای همنوا شدند و علیه پهلوی شوریدند، امروز از ما می‌خواهند ۵۷‌ای باشیم. می‌خواهند کسی ساز مخالف نزند، از دموکراسی و آزادی سخن نگوید و صفوف متحد را در سر دادن شعار مترقی "جاوید شاه!" بر هم نزند. می‌خواهند تمام بحث‌ها بماند برای بعد از "براندازی".

نقد چندسویه!
وخامت اوضاع داخل، پیچیدگی مناسبات بین‌الملل، گفتار اپوزیسیون و فشارهای رسانه‌ای ممکن است ما را سوق دهد به سمت اینکه از بین سه راس مثلث، فقط توجه خود را به یکی معطوف کنیم، فقط یکی را نقد کنیم، و فعلا چشمانمان را روی دو تای دیگر ببندیم. این سه راس عبارت‌اند از: جمهوری اسلامی، قدرت‌های بین‌المللی، و اپوزیسیون. اول ببینیم این راس‌ها چه هستند.

راس اول: جمهوری اسلامی
در راس اول، آشکار است که جمهوری اسلامی در سه سطح اداره امور جاری، سطح گفتمانی، و سطح امنیت شکست خورده است. ناتوانی جمهوری اسلامی در تامین اولیات زندگی آشکار است و نیاز به شرح ندارد.

ذخیره گفتمانی این نظام نیز به شکلی چشمگیر فرسوده شده است. امروزه بازگشت به اسلام ناب، شیعه‌گری، ترویج ادبیات مداحی، غرب‌ستیزی، تبلیغ محور مقاومت، ایده تهاجم فرهنگی، و حتی روکش ایران‌گرایی که هر کدام روزگاری بخشی از ذخیره گفتمانی نظام مستقر بود، شاید در مجموع برای ده درصد از جمعیت کشور قانع‌کننده باشد. این به معنای شکست گفتمانی است.

در سطح امنیت و حفاظت از جان شهروندان هم اتفاقات دی ۱۴۰۴ نقطه‌عطف مهمی است که نشان می‌دهد اگر "لازم باشد" ممکن است جان‌های زیادی گرفته شود. این البته به‌معنای نادیده گرفتن پیچیدگی‌های این حوادث و صرف‌نظر کردن از نقش عوامل احتمالا آشوب‌زای دیگر نیست، اما نکته مهم این است که نظم مستقر قانونا مسئول برقراری امنیت و وارد نشدن در فاز سرکوب جمعی و توده‌ای است.

ناکارآمدی جمهوری اسلامی در این سه سطح، شاید ما را به این سمت سوق دهد که آن را "شر مطلق" بدانیم و "براندازی" آن را به هر قیمتی و توسط هر کسی مجاز بشماریم و چشم را بر انواع ضعف‌ها در دو راس دیگر این مثلث ببندیم.