فرهنگ احترام به آب؛ از اسطوره تا حکمرانی
در ایران باستان آب فقط یک منبع طبیعی نبود؛ بخشی از نظم جهان بود.
در اوستا ایزد باران تیشتر با دیو خشکسالی اپوش میجنگد. اگر مردم وظیفه خود را درست انجام ندهند، تیشتر ضعیف میشود و خشکسالی پیروز.
در کتاب تاریخ کیش زرتشت، آلوده کردن آب، نقض نظم کیهانی محسوب میشد و قنات فقط یک سازه مهندسی نبود؛ یک قرارداد اجتماعی بود.
حقابه تعریف و زمانبندی داشت. آب «حق عمومی» بود نه ملک مطلق فردی. با این منطق قناتهای ایرانی در سال ۲۰۱۶ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدند. در دوره اسلامی نیز آب نعمت الهی و منشأ حیات معرفی شد. وقف قناتها و آبانبارها ادامه همان سنت اخلاقی بود.
اما امروزه ایران با فرونشست گسترده دشتها، افت شدید آبخوانها و خشکشدن رودخانهها روبهروست. نرخ فرونشست به بیش از ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر در سال رسیده است.
مسئله امروز فقط اقلیم و کمبارشی نیست؛ بلکه حکمرانی و ضعف قرارداد اجتماعی با آب است، بنابراین بدون بازسازی فرهنگ بحران آب حل نخواهد شد.
منابع
مری بویس، تاریخ کیش زرتشت
تاریخ مدیریت آب در ایران
کمیته پژوهش و فناوری | انجمن علمی محیط زیست دانشگاه اصفهان
Post #107
187
- ❤ 6