بیمار: مرد ۳۲ ساله
زمان: ۵ دقیقه پس از تزریق آنتی‌بیوتیک
بیمار پس از تزریق دارو دچار خارش شدید، گرگرفتگی و کهیر منتشر شده و در ادامه تورم لب و زبان، احساس گرفتگی گلو و تنگی نفس پیدا می‌کند.
در ارزیابی اولیه، بیمار مضطرب و به‌سختی قادر به صحبت کردن است:
❤️ HR: 132/min
🩸 BP: 75/45 mmHg
🫁 RR: 30/min
🫧 SpO₂: 88٪
🔊 ویزینگ دوطرفه + ادم لب و زبان
🔴 تشخیص: آنافیلاکسی شدید همراه با شوک
🧬 مکانیسم ایجاد شوک
در واکنش آنافیلاکتیک، آزاد شدن واسطه‌های التهابی باعث وازودیلاسیون شدید و افزایش نفوذپذیری عروق می‌شود. در نتیجه، مایع از فضای داخل عروقی به بافت‌ها نشت کرده و بازگشت وریدی و برون‌ده قلبی کاهش می‌یابد؛ در نهایت افت فشار و کاهش پرفیوژن بافتی ایجاد می‌شود.
همزمان، برونکواسپاسم و ادم راه هوایی می‌توانند باعث هیپوکسی شوند و وضعیت بیمار را تشدید کنند. بنابراین شوک آنافیلاکتیک ترکیبی از شوک توزیعی و کاهش حجم مؤثر داخل عروقی است.
🩺 اقدامات اولیه
▪️ قطع عامل محرک
▪️ ارزیابی سریع Airway, Breathing, Circulation
▪️ آماده‌سازی تجهیزات راه هوایی
▪️ اکسیژن‌تراپی در صورت هیپوکسمی
▪️ مانیتورینگ مداوم ECG، فشارخون و SpO₂
▪️ گرفتن دسترسی وریدی مناسب
💉 درمان اصلی
اپی‌نفرین عضلانی (IM) درمان خط اول آنافیلاکسی است و نباید به‌خاطر سایر اقدامات به تأخیر بیفتد. محل تزریق، قسمت قدامی‌ـ‌جانبی ران است. در صورت عدم پاسخ کافی، تکرار دوز طبق پروتکل انجام می‌شود.
در صورت تداوم افت فشار، مایع‌درمانی با کریستالوئیدهای وریدی برای حمایت از گردش خون انجام می‌شود.
🩹 درمان‌های کمکی
💧 کریستالوئید IV برای افت فشار
🫁 برونکودیلاتور استنشاقی در صورت برونکواسپاسم
💊 آنتی‌هیستامین‌ها برای علائم پوستی، به‌عنوان درمان کمکی
* کورتیکواستروئیدها به‌صورت روتین جایگزین اپی‌نفرین نیستند*
🔴 نکته مهم: بیمار حتی پس از بهبود علائم باید از نظر عود یا واکنش دو مرحله‌ای (Biphasic reaction) تحت نظر قرار گیرد.
✍️ انجمن علمی فوریت‌های پزشکی ساوه
@ems_saveh