๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑
مسمومیت های دارویی عمدی(suicide) می تواند انوع مختلفی داشته باشد که در این مبحث مسمومیت با ضد افسردگی سه حلقه ای رو بررسی میکنیم:
بیمار: خانم ۲۶ ساله
محل: منزل
زمان: ساعت ۲۲:۳۰
تیم اورژانس در پی تماس خانواده به منزل اعزام می‌شود. طبق گفته خانواده، بیمار حدود ۹۰ دقیقه قبل پس از یک مشاجره خانوادگی وارد اتاق خود شده و مدتی بعد در حالی پیدا شده که سطح هوشیاری‌اش کاهش یافته است.
در کنار بیمار چند بسته خالی از داروی آمی‌تریپتیلین مشاهده می‌شود، اما مقدار دقیق مصرف‌شده مشخص نیست.
🩺 ارزیابی اولیه
بیمار به تحریک دردناک پاسخ ضعیفی می‌دهد.
🔹 راه هوایی باز است، اما ترشحات دهانی دارد.
🔹 تنفس ۱۰ بار در دقیقه و سطحی است.
🔹 SpO₂ = 90%
🔹 HR = 124/min
🔹 BP = 85/55 mmHg
🔹 مردمک‌ها گشاد هستند.
🔹 پوست بیمار گرم و خشک است.
با توجه به کاهش سطح هوشیاری و تنفس ناکافی، تیم ابتدا راه هوایی و تهویه را ارزیابی و حمایت می‌کند و همزمان بیمار تحت مانیتورینگ قلبی قرار می‌گیرد. دسترسی وریدی برقرار شده و قند خون نیز بررسی می‌شود.
📈 ECG:
تاکی‌کاردی سینوسی همراه با "پهن شدن QRS" به ۱۳۰ میلی‌ثانیه را نشان می‌دهد.
ترکیب سابقه مصرف آمی‌تریپتیلین، کاهش سطح هوشیاری، تاکی‌کاردی، پوست گرم و خشک، افت فشار و QRS پهن، به‌شدت به نفع مسمومیت شدید با داروهای سه‌حلقه‌ای ضدافسردگی است.
چند دقیقه بعد، وضعیت بیمار بدتر می‌شود؛ فشار خون کاهش پیدا کرده و بیمار دچار تشنج ژنرالیزه می‌شود.
در این مرحله، حمایت از Airway و Breathing ادامه پیدا می‌کند و برای کنترل سمیت قلبی و اختلال هدایت، سدیم بیکربنات (Sodium Bicarbonate) طبق پروتکل درمان مسمومیت TCA مورد توجه قرار می‌گیرد.
هدف از تجویز سدیم بیکربنات در این شرایط، کمک به کاهش QRS و بهبود ناپایداری همودینامیک است.
بیمار پس از اقدامات اولیه و پایدارسازی نسبی، با مانیتورینگ مداوم قلبی و تنفسی و اطلاع‌رسانی درباره داروی احتمالی مصرف‌شده، برای انتقال سریع به مرکز درمانی مناسب آماده می‌شود.
🧠 چرا TCA خطرناک است؟
داروهای سه‌حلقه‌ای می‌توانند چند سیستم بدن را همزمان تحت تأثیر قرار دهند:
❤️ قلبی: تاکی‌کاردی، اختلال هدایت، QRS widening، آریتمی و افت فشار
🧠 عصبی: کاهش سطح هوشیاری، گیجی و تشنج
👁️ آنتی‌کولینرژیک: میدریاز، پوست گرم و خشک، احتباس ادرار و کاهش حرکات گوارشی
💉 نکات مهم مدیریت
🔴 ABC همیشه در اولویت است.
🫁 در کاهش سطح هوشیاری و تهویه ناکافی، حمایت تنفسی اهمیت دارد.
❤️ در مسمومیت TCA، ECG اهمیت زیادی دارد و QRS پهن می‌تواند نشانه سمیت قابل‌توجه باشد.
💊 در مسمومیت شدید همراه با QRS widening، افت فشار یا آریتمی، Sodium Bicarbonate درمان اختصاصی مهمی است.
🧠 تشنج باید به‌سرعت درمان شود و بیمار از نظر عود تشنج و آریتمی تحت پایش قرار گیرد.
🚫 القای استفراغ نباید انجام شود.
⚫ زغال فعال درمان روتین تمام مسمومیت‌ها نیست و در بیمار با راه هوایی محافظت‌نشده می‌تواند خطر آسپیراسیون داشته باشد.
در ارتباط با این موضوع یکی از سوال های ارشد را هم ذکر کردیم:
✍️ انجمن علمی فوریت‌های پزشکی ساوه
@ems_saveh