💊 داروشناسی (۳) | آدنوزین (Adenosine)

داروی انتخابی در برخی تاکی‌کاردی‌های فوق‌بطنی (SVT)

یکی از شایع‌ترین علل مراجعه بیماران با تپش قلب ناگهانی، تاکی‌کاردی فوق‌بطنی (SVT) است. آدنوزین با اثر بسیار سریع خود، در بسیاری از این موارد می‌تواند ریتم طبیعی قلب را بازگرداند.

---

🧬 مکانیسم اثر

آدنوزین با کاهش هدایت الکتریکی در گره دهلیزی-بطنی (AV Node)، انتقال پیام‌های الکتریکی را به‌طور موقت متوقف می‌کند. این توقف کوتاه‌مدت می‌تواند باعث قطع چرخه آریتمی و بازگشت ریتم طبیعی قلب شود.

---

🚑 موارد مصرف

✅ درمان برخی از تاکی‌کاردی‌های فوق‌بطنی (SVT) با کمپلکس باریک و ریتم منظم

✅ کمک به تشخیص بعضی آریتمی‌ها در شرایط خاص

---

🔍 علائم بیمار مبتلا به SVT

🔹 تپش قلب ناگهانی

🔹 احساس ضعف یا سرگیجه

🔹 تنگی نفس

🔹 درد یا احساس فشار در قفسه سینه

🔹 اضطراب

---

🩺 نقش تکنسین فوریت‌های پزشکی

✔ ارزیابی بیمار بر اساس ABCDE

✔ ثبت نوار قلب پیش از تجویز دارو (در صورت امکان)

✔ پایش مداوم ریتم قلب و علائم حیاتی

✔ آمادگی برای اقدامات حمایتی در صورت بروز عوارض

---

⚠️ عوارض احتمالی

- احساس گرگرفتگی
- درد یا فشار موقت قفسه سینه
- تنگی نفس گذرا
- احساس اضطراب
- افت موقت ضربان قلب
- وقفه کوتاه در ریتم قلب (که معمولاً گذراست)

این علائم اغلب به دلیل نیمه‌عمر بسیار کوتاه آدنوزین (کمتر از ۱۰ ثانیه) سریع برطرف می‌شوند.

---

❌ موارد احتیاط

🔸 در بیماران مبتلا به آسم یا برونکواسپاسم باید با احتیاط مصرف شود.

🔸 در تاکی‌کاردی‌های با کمپلکس پهن یا ریتم نامنظم، بدون تشخیص دقیق و مطابق پروتکل، نباید از آدنوزین استفاده شود.

---

💡 نکته طلایی

آدنوزین ممکن است برای چند ثانیه احساس بسیار ناخوشایندی در بیمار ایجاد کند؛ بنابراین قبل از تجویز، بیمار را از این موضوع آگاه کنید تا دچار ترس و اضطراب نشود.

---

❓ سؤال هفته

بیماری با تپش قلب ناگهانی مراجعه کرده است. نوار قلب، تاکی‌کاردی با کمپلکس باریک و ریتم منظم را نشان می‌دهد و بیمار از نظر همودینامیک پایدار است.

آدنوزین با اثر بر کدام بخش از سیستم هدایتی قلب، می‌تواند این آریتمی را متوقف کند؟

الف) گره سینوسی (SA Node)

ب) گره دهلیزی-بطنی (AV Node)

ج) دسته هیس

د) رشته‌های پورکنژ

✍️ پاسخ خود را در بخش نظرات بنویسید.

---

📚 منابع

- AHA Guidelines for CPR & ECC
- Tintinalli's Emergency Medicine
- ACLS Provider Manual
- Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics

---

انجمن علمی دانشجویی فوریت‌های پزشکی

«دانش، مهارت، مسئولیت» 🚑