🤩خداحافظی لئو؛ پایان سمفونی سحرآمیز اسکالونتا؟!

▪️ امتداد رئالیسم جادویی یا آغازی بر پایان آن!

✍ #حسن_مایلی

🔻 تابستان ۲۰۱۸ پس از حذف تحقیرآمیز آرژانتین از جام جهانی کمتر کسی گمان می‌کرد که آن‌ها دست‌کم طی یک دهه‌ی آینده بتوانند به سطح اول فوتبال جهان بازگردند؛ اما نبوغ خیره‌کننده‌ی لیونل اسکالونی و لیونل مسی در کمتر از ۴ سال آلبی سلسته را با فتح جام‌جهانی و کوپا آمریکا به قله‌ی فوتبال جهان رساند!

🔻 اسکالونی و شاگردانش پس از رشد چشمگیر طی ۶ سال گذشته و فتح کوپا آمریکای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۴ و جام جهانی ۲۰۲۲، تابستان گذشته نیز در آستانه‌ی فتح مجدد جام جهانی بودند؛ اما دلافوئنته با رنسانسِ تیکی‌تاکا سد راه عبور اسکالونتا از رکورد ۶۴ ساله‌‌ی برزیلی‌ها شد. رکوردی که پس از تکرار عنوان قهرمانی سلسائو در سال ۱۹۶۲ دست نخورده باقی‌مانده است؛ هرچند پیش از برزیل، ایتالیا با هدایت ویتوریو پوتزو در سال ۱۹۳۸ موفق به انجام آن شده بود. حالا چند ماه پس از فینال تلخ ۲۰۲۶ با خداحافظی لئو مسی تردیدها درخصوص امتداد موفقیت اسکالونی و شاگردانش افزایش یافته و بسیاری خداحافظی مسی را پایانی بر رئالیسم جادویی اسکالونتا می‌دانند!

▪️از لانوئسترای استابیله تا رئالیسم جادوییِ اسکالونی!

🔻 پس از ورود فوتبال به آرژانتین، آن‌ها خیلی زود فرایند بومی‌سازی این ورزش را آغاز و La Nuestra (سبک ما) را در برابر سبک اروپایی‌ها بنیان گذاشتند. برخلاف فوتبال اروپایی که مبتنی بر انضباط تاکتیکی، بازی فیزیکی و مبتنی بر پاس‌های بلند و بازی هوایی بود، لانوئسترا بر پاس‌های کوتاه، خلاقیت و تکنیک فردی، آزادی عمل بازیکنان در عین بازی جمعی و مبتنی بر بداهه و نبوغ لحظه‌ای بود؛ سبکی که در زمین‌های خاکی (پوترو) زاده و از آن الهام گرفته شده بود. آرژانتينی‌ها در دهه‌ی چهل میلادی تحت هدایت گیلرمو استابیله با بهره‌گیری از فوتبال سنتی لانوئسترا موفق به فتح ۴ کوپا‌ آمریکا شدند و بسیاری معتقدند که اگر در دهه‌ی چهل میلادی جام جهانی برگزار می‌شد مدعی اول فتح جام بودند. با این وصف با افول این سبک به‌ویژه پس از جام منحوس ۱۹۵۸ که آن‌ها با قبول شکست مفتضحانه شش بر یک مقابل چکسلواکی در دور گروهی حذف شدند، لانوئسترا به محاق رفت.

🔻 پس از نتایج اسف‌بار جام ۱۹۵۸ مکتب آنتی فوتبال در آرژانتین ابتدا توسط ویکتوریو اسپینیتو و لختی بعد شاگرد او اوسوالدو زوبلدیا منصه بروز یافت. اسپینیتو و زوبلدیا مکتب آنتی فوتبال را با تاکید بر پیروزی تحت هر شرایطی مبتنی بر دفاع فشرده و متراکم، بازی خشن و درگیرانه، پرسینگ شدید، تاکید بر ایجاد درگیری‌های روانی و نیز توجه ویژه به ضربات ایستگاهی و ... بنیان گذاشتند. ایده‌هایی که بسیاری آن‌ها را پایه‌های فوتبال پراگماتیستی جهان توصیف کرده‌اند.

🔻 با این وجود با تکیه بر آنتی فوتبال آلبی سلسته تنها موفق به فتح کوپا آمریکای ۱۹۵۹ شد و پس از آن تیمی همواره ناکام بود. در دهه‌ی هفتاد میلادی آلبی سلسته با هدایت لوییز سزار منوتی احیا و موفق به فتح جام ۱۹۷۸ شد. منوتی به‌عنوان یک مربی مولف، اندیشه‌های ایدئالیستی خود را با تلفیق فوتبال سنتی آرژانتین بارورتر کرد و با تأکید بر ارائه‌ی فوتبالی زیبا آلبی سلسته را برای نخستین بار قهرمان جهان کرد. پس از افول تیم منوتی در دهه‌ی هشتاد میلادی شاگردِ خلف زوبلدیا هدایت آرژانتین را بر عهده گرفت. دکتر کارلوس بیلاردو با پای‌بندی بر آنتی فوتبال، آرژانتین را در جام جهانی ۱۹۸۶ بار دیگر قهرمان جهان کرد؛ هرچند بسیاری نبوغ مارادونا را تجسم مجدد لانوئسترا در زمین می‌دانستند و رگه‌های سبک سنتی فوتبال آرژانتین در همین جام نیز مشهود بود!

🔻 پس از استعفای بیلاردو‌ بعد از نایب قهرمانی جام ۱۹۹۰، آلفیو باسیله سکان هدایت آرژانتین را برعهده گرفت. او که به بازی هجومی و زیبا و احیای لانوئسترا معتقد بود علی‌رغم فتح کوپا آمریکای ۱۹۹۱ و ۱۹۹۳ پس از جام تلخ ۱۹۹۴ از کار برکنار شد. پس از آن نیمکت آلبی سلسته اگرچه مربیان مولف و ایدئالیست‌هایی همچون مارچلو بیلسا و خوزه نستور پکرمن یا پراگماتیست‌هایی چون پاسارلا، سابیا و ... را روی نیمکت خود دید؛ اما به توفیق چندانی در کوپا و جام‌های جهانی نرسید و صرفا به یک نایب قهرمانی در جام ۲۰۱۴ و ۴ نایب قهرمانی کوپا آمریکا بسنده کرد؛ هرچند در این بین پکرمن و بیلسا علاوه بر تاثیرات تاکتیکی شگرف بر فوتبال جهان موفق به فتح چندباره‌ی المپیک و جام جهانی جوانان شدند.

🔻 پس از تابستان تلخ ۲۰۱۸ هدایت آلبی سلسته به لیونل اسکالونی جوان رسید. درحالی‌که بسیاری انتخاب اسکالونی بی‌تجربه را یک انتخاب اشتباه و فوتبال ملی را همچون دوران پسا ۱۹۵۸ مایه‌ی شرم و خفت و بازگشت آرژانتین به سطح اول فوتبال جهان را یک افسانه و رویا تلقی می‌کردند، اسکالونی و لئو مسی با نبوغ خود واقعیت و افسانه را همچون خورخه لوئیس بورخس در هم آمیختند و این بار رئالیسم جادویی را نه در ادبیات و هنر بلکه در زمین فوتبال به نمایش گذاشتند!

▪️ فلسفه‌ی بازی لیونل اسکالونی

🔻 با نظری گذرا بر فلسفه‌ی بازی اسکالونی، در پارادایم کلی نه می‌توان او را در ردیف مربیان مولف و ایدئالیستی همچون لوئیز سزار منوتی و مارچلو بیلسا قرار دارد و نه می‌توان او را همچون مربیان پراگماتیستِ مکتب آنتی فوتبال نظیر ویکتوریو اسپینیتو، اوسوالدو زوبلدیا و کارلوس بیلاردو یک پراگماتیست توصیف کرد. از سویی دیگر او را نمی‌توان همچون گیلرمو استابیله کاملا پایبند به فوتبال سنتی آرژانتین (La Nuestra) دانست. شاید در بهترین توصیف بتوان فلسفه‌ی بازی اسکالونی را ملهم از هر سه مکتب یادشده و او را یک مربی رئالیست قلمداد کرد.

🔻 اسکالونی با تلفیق فوتبال سنتی آرژانتین و انضباط تاکتیکی مدرن بر پایه‌ی رئالیسم خود موفق به فتح جام جهانی ۲۰۲۲ و کوپا آمریکای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۴ و نایب قهرمانی جام ۲۰۲۶ شد. از جمله مشخصه‌های تاکتیکی اسکالونی می‌توان انعطاف‌پذیری تاکتیکی و استفاده از سیستم سیال در فاز دفاعی و هجومی و بهره‌گیری از سیستم‌های ۲_۴_۴، ۳_۳_۴، ۳_۲_۲_۳، ۱_۲_۳_۴ و ۱_۱_۴_۴، پرسینگ از بالا (High press)، برتری عددی در اطراف توپ، مالکیت متعادل، توجه ویژه به کانتر پرس (counter press)، دفاع من تو من، استفاده از نیم‌فضاها، توجه ویژه به بیلدآپ (build up) و ساخت بازی از عقب زمین، انتقال سریع از حمله به دفاع و نیز سرعت انتقال بالا از فاز دفاعی به هجومی، کنترل سرعت بازی حریف با فشردگی در میانه‌ی میدان، تاکید بر پاس‌های کوتاه و خط‌شکن و آزادی عمل بازیکنان جهت بهره‌گیری از نبوغ لحظه‌ای و تکنیک فردی و ... اشاره کرد.

▪️ خداحافظی مسی و آینده‌ی مبهم اسکالونتا!

🔻 با این وصف حالا با خداحافظی مسی، تردیدها درخصوص آینده‌ی آلبی سلسته افزایش یافته و برخی این خداحافظی را پایان سمفونی سحرآمیز اسکالونتا قلمداد و عصر پسا مسی را همچون دوران پسا مارادونا تیره و تاریک توصیف می‌کنند! حال باید به انتظار نشست و دید آیا لیونل اسکالونی می‌تواند با بازآفرینی تاکتیکی، بازتعریف ساختار تیمی و اتخاذ تدابیری برای پر کردن خلا لیونل مسی، آلبی سلسته را به سلامت از این دوران دشوار عبور دهد یا خداحافظی لئو آغازی بر پایان رئالیسم جادویی او خواهد بود و اسکالونتا پس از یک دوره‌ی با شکوه از حرکت باز خواهد ایستاد!

🔹Ellinne