𝗘𝖽𝗐𝖺𝗋𝖽'𝗌 𝗛𝗈𝗆𝖾

.✦ ݁˖
وقتی برای اولین بار اسم کارکردگرایی یا 𝐹𝑢𝑛𝑐𝑡𝑖𝑜𝑛𝑎𝑙𝑖𝑠𝑚 رو میشنویم، احتمالا چیزی که به ذهنمون میاد یه نظریه‌ی خشک و دانشگاهیه که قراره فقط توی کتاب‌های جامعه‌شناسی و فلسفه پیداش کنیم. ولی اگه یکم از فضای آکادمیک فاصله بگیریم، می‌بینیم ایده‌ی اصلیش خیلی به زندگی روزمره نزدیکه. چون کارکردگرایی ازمون می‌خواد به جای اینکه فقط بپرسیم «این چیز چیه؟»، یه سؤال دیگه هم بپرسیم: «این چیز چه نقشی داره و چه تأثیری روی چیزهای دیگه میذاره؟»

اینجا کارکرد فقط به معنی مفید بودن نیست. منظور اینه که یک پدیده، رفتار، نهاد یا حتی یک ایده وقتی داخل یک سیستم بزرگ‌تر قرار میگیره، چه نقشی ایفا می‌کنه و چه پیامدایی به وجود میاره. برای همین کارکردگرایی رو میشه توی حوزه‌های مختلفی مثل جامعه‌شناسی، روانشناسی، انسان‌شناسی و فلسفه‌ی ذهن دید. چیزی که بین این حوزه‌ها مشترکه اینه که یک پدیده رو جدا از محیط و روابطش بررسی نمیکنن؛ به جاش میپرسن این بخش چطوری با کل سیستم ارتباط پیدا میکنه.

مثلا به یه خانواده فکر کنین. اگه بخوایم فقط تک‌تک افرادش رو جداگونه بررسی کنیم، یه سری آدم با ویژگی‌ها و رفتارهای متفاوت میبینیم. ولی وقتی خانواده رو به عنوان یه سیستم نگاه می‌کنیم، رابطه‌ی بین این افراد هم تبدیل به بخشی از موضوع میشه. همین اتفاق درباره‌ی مدرسه، بیمارستان، قانون، اقتصاد، شهر یا حتی یک گروه دوستی هم میفته. هر کدوم از اینا فقط مجموعه‌ای از اجزای جدا از هم نیستن؛ بلکه روابط بین اجزا باعث میشه یه چیز بزرگ‌تر شکل بگیره.

یه مثال ساده‌ترش بدن انسانه. وقتی به بدن نگاه میکنیم، قلب، ریه، مغز، کلیه‌ها و بقیه‌ی اندام‌ها هر کدوم نقش خاصی دارن. اگر فقط قلب رو جدا کنیم و بگیم «قلب چیه؟»، بخشی از جواب رو داریم، ولی هنوز نمی‌دونیم چرا وجودش توی این سیستم مهمه. وقتی میپرسیم «قلب چه نقشی توی کل بدن داره؟»، تازه رابطه‌ی اون با بقیه‌ی اجزا برامون روشن‌تر میشه. کارکردگرایی هم تقریبا با همین منطق به جامعه و پدیده‌های انسانی نگاه میکنه.

توی جامعه‌شناسی، یکی از مهم‌ترین اسم‌هایی که کنار این نوع نگاه قرار می‌گیره امیل دورکیم‌ـه. دورکیم معتقد بود جامعه چیزی بیشتر از جمع ساده‌ی آدماست. ما فقط کنار هم زندگی نمیکنیم؛ بلکه قوانین، ارزش‌ها، هنجارها و نهادهایی داریم که روی رفتارمون تأثیر میذارن و باعث می‌شن زندگی اجتماعی تا حدی قابل پیش‌بینی و منظم بشه.

مثلا فکر کنین سوار اتوبوس می‌شین. احتمالا هیچ‌کس قبل از سوار شدن به خودش نمیگه «خب حالا وقتشه قوانین اجتماعی استفاده از اتوبوس رو رعایت کنم.» ولی می‌دونیم کجا باید منتظر بمونیم، کجا باید بایستیم، چه زمانی باید صندلی رو به شخص دیگه بدیم و چه رفتاری ممکنه عجیب یا نامناسب به نظر برسه. خیلی از این قواعد نوشته نشده‌ان، ولی وجود دارن و رفتار ما رو شکل میدن.

اینجا بایه به یه نکته‌ی مهم توجه کرد: کارکردگرایی لزوما نمیگه هر چیزی که وجود داره خوب یا مفیده. این برداشت یکی از ساده‌ترین سوءتفاهم‌ها درباره‌ی این دیدگاهه. اینکه یه نهاد یا رفتار توی جامعه وجود داره، به این معنی نیست که حتما عادلانه، اخلاقی یا حتی برای همه مفیده. یه چیز ممکنه برای بخشی از جامعه نظم ایجاد کنه و همزمان برای بخش دیگه محدودیت یا نابرابری ایجاد کنه.

مثلا اگه با پدیده‌ای مثل فقر مواجه بشیم، کارکردگرا قرار نیست بگه «پس حتما فرق لازمه.» اون سؤال متفاوتی رو مطرح میکنه. می‌پرسه فقر چه پیامدایی توی جامعه داره؟ چه نهادایی توی واکنش به اون شکل گرفتن؟ چه تأثیری روی آموزش، خانواده، بازار کار یا روابط اجتماعی میذاره؟ چه گروه‌هایی بیشتر تحت تأثیر قرار میگیرن؟ یعنی به جای اینکه از همون اول درباره‌ی خوب یا بد بودن یه پدیده حکم بدیم، اول سعی می‌کنیم جایگاه و پیامدهای اون رو داخل سیستم بفهمیم.

یکی از کسانی که این نگاه رو دقیق‌تر کرد رابرت کی. مرتون بود. مرتون بین چیزی که بهش میگفت کارکرد آشکار و کارکرد پنهان تفاوت گذاشت. کارکرد آشکار همون نتیجه‌ایه که یه نهاد یا رفتار به طور رسمی و آگاهانه برای رسیدن بهش طراحی شده، اما کارکرد پنهان به پیامدایی گفته میشه که ممکنه اصلا هدف اولیه نباشن، ولی توی عمل اتفاق میفتن.

مثلا مدرسه رو در نظر بگیرین کارکرد آشکار مدرسه آموزش دادنه؛ یعنی چیزی که همه ازش انتظار داریم. ولی مدرسه فقط اطلاعات منتقل نمی‌کنه. آدم‌ها اونجا دوست پیدا میکنن، یاد میگیرن با افراد مختلف کار کنن، با قوانین و برنامه‌های زمانی کنار بیان، رقابت رو تجربه میکنن و وارد شبکه‌های اجتماعی مختلف میشن. این‌ها لزوما دلیل رسمی تأسیس مدرسه نیستن، اما توی عمل بخشی از اثرات حضور مدرسه توی جامعه‌ن.
🤩🤩🤩
𝟏/𝟑

┌── ⋆⋅☆⋅⋆ ──┐
𝐓𝐇𝐄 𝐈𝐒𝐌𝐒 ⟡ #02
𝑭𝑼𝑵𝑪𝑻𝑰𝑶𝑵𝑨𝑳𝑰𝑺𝑴
𝑊ℎ𝑎𝑡 𝑖𝑓 𝑡ℎ𝑒 𝑟𝑒𝑎𝑙 𝑞𝑢𝑒𝑠𝑡𝑖𝑜𝑛 𝑖𝑠𝑛'𝑡
𝑊ℎ𝑎𝑡 𝑖𝑠 𝑖𝑡, 𝑏𝑢𝑡 𝑊ℎ𝑎𝑡 𝑑𝑜𝑒𝑠 𝑖𝑡 𝑑𝑜?
└── ⋆⋅☆⋅⋆ ──┘
#EdIsms #Sociology

سوار اسنپم. اسم راننده شهربانوعه.
ولی دست فرمون سیسی کاملا متضاد اسمشه. یه چیزی تو مایه‌های کلثوم اکبری.🫶🏻

تا حالا اینقدر عمیق یکی raostم نکرده بود😔

قیافه من:

استادم:
خب این تیکه رو حفظی یا نه؟
من:
اممم..آره حفظم!
استادم:
مثل چین یا آلمان؟ حالا شروع کن ببینم...
*نواختن قطعه*
استادم:
اوکی میتونی اندونزی باشی.

راستی جهت روشن سازی این چنل خودمه—

و چندتا نمونه دیگه اگه بخوام مثال بزنم
وقتایی که با یه نفر بحثتون میشه ‌و چندساعت بعد همچنان توی ذهنتون جواب میدین و با خودتون میگین که کاش همون موقع اینو گفته بودین. یا مثلا آخرشب که دراز کشیدین روی تخت و یهو یه سوال کوچیک که جوابشو نمیدونین، تبدیل میشه به مهم‌ترین سوال تاریخ بشریت و نمیذاره بخوابین.
همشون بخاطر همین موضوعه.

ایده اصلی این افکت اینه که مغز با چیزای ناتموم یا ناقص راحت نیست و تمایل داره بیشتر نگهشون داره. برای همین وقتی یه ملودی یا تیکه آهنگ توی ذهنتون گیر میکنه، مخصوصا اگه فقط یه بخشش رو شنیده باشین یا وسطش حواستون پرت شده باشه، ممکنه مغز همچنان برگرده سراغش.

حتما تا حالا براتون پیش اومده که خیلی تایما یه تیکه کوتاه از یه آهنگی هی تو ذهنتون پلی شه خواستم بگم یکی از دلایلش پدیده‌ای به اسم Zeigarnik Effect ـه.

رو‌ میز سالاد الویه دیدم همه چی یادم رفت--

شرمنده

خب پس بیاین چندتا فکت رندوم بگم