🔵 دليل عمده نوسان در درآمدهاي نفتي ايران

🔵دکتر محمدرضا منجذب
وضعيت درآمد سرانه ايران در تناسب با ساير شاخص‌هاي اقتصادي چگونه است؟ براي اين منظور لازم است تحولات رخ داده در شكل‌گيري درآمد سرانه ايران مورد بررسي تحليلي قرار بگيرد. در بررسي تغييرات درآمد سرانه ايران به قيمت ثابت تغييرات و نوساناتي از سال ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۲ ملاحظه مي‌شود. اصولا در كشورهاي وابسته به نفت، تغييراتي در اقتصاد اين كشورها اتفاق افتاده است، به‌ عنوان نمونه جوامع روستايي به جوامع شهري تبديل شده‌اند.

🔸پنجمين حركت مربوط به شروع تحريم‌ها است كه تاكنون با فراز و نشيبي در درآمد سرانه اتفاق مي‌افتد. درآمد سرانه در سال ۲۰۲۲ به ۵۱۶۰ دلار مي‌رسد (هر چند در دوره‌اي كوتاه برجام اجرا مي‌شود) به ويژه دوره ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ چيزي شبيه اسنپ بك است اگر اتفاق بيفتد. طي اين سال‌ها شيب نزول درآمد سرانه به ‌شدت نزولي است. دو ويژگي عمده پنج دوره مزبور وابستگي به درآمدهاي نفتي و نيز جنگ يا تحريم است. دليل عمده نوسان هم همين موضوع بوده است. اما چرا اقتصاد ايران چنين نوساناتي را تجربه مي‌كند. شايد نفرين نفت باشد، ولي دليل اصلي عدم التزام به توسعه اقتصادي و الزامات آن است. عمده رشد صنعت در طول اين ۶۰ سال وابسته به مونتاژ با رويكرد جايگزيني واردات بوده است.