✍ همکاری‌های نقسا و نهاجا - بخش‌ اول

🔹️ در ساختار دفاعی جمهوری اسلامی ایران، همکاری میان نیروی قدس سپاه پاسداران و نیروی هوایی ارتش یکی از نمونه‌های مهم تقسیم و ترکیب ظرفیت‌های عملیاتی میان سپاه و ارتش محسوب می‌شود؛ همکاری‌ای که طی چند دهه، از پشتیبانی و انتقال تجهیزات تا ایجاد ظرفیت‌های گسترده ترابری و لجستیک هوایی در محیط‌های عملیاتی منطقه توسعه یافته است.

🔹️ ریشه‌های این همکاری را می‌توان در دهه 1370 و هم‌زمان با تحولات افغانستان دنبال کرد. در آن دوره، نهاجا با استفاده از هواپیماهای ترابری، از جمله C-130 Hercules، در انتقال تجهیزات، مهمات و اقلام لجستیکی به فرودگاه‌های شمال افغانستان مشارکت داشت و بخشی از زیرساخت لازم برای پشتیبانی هوایی از نیروهای همسو با ایران را فراهم کرد.

🔹️ در همان سال‌ها، همکاری اطلاعاتی و عملیاتی دو مجموعه در قبال گروه‌های مسلح ضدایرانی مستقر در شمال عراق نیز ادامه یافت. داده‌های اطلاعاتی و شناسایی حاصل از شبکه‌های منطقه‌ای، در کنار توان پروازی و عملیاتی نهاجا، امکان اجرای برخی عملیات‌های هوایی علیه مواضع این گروه‌ها را فراهم می‌کرد.

🔹️ با آغاز بحران‌های منطقه‌ای پس از سال 2011 و گسترش گروه‌های تکفیری مانند داعش و جبهه‌النصره، سطح این همکاری وارد مرحله جدیدی شد. در این مقطع، نقش نهاجا تنها به اجرای پروازهای ترابری محدود نماند و ظرفیت‌هایی همچون ترابری سنگین، سوخت‌رسانی، پشتیبانی هوایی، آموزش، نگهداری و برخی مأموریت‌های مستشاری در کنار شبکه عملیاتی نیروی قدس قرار گرفت.

🔹️ در این الگو، نیروی قدس عمدتاً مسئول هدایت و هماهنگی مأموریت‌های برون‌مرزی و ارتباط با نیروهای همسو بود و نهاجا ظرفیت‌های تخصصی هوانوردی و پشتیبانی خود را در اختیار این ساختار قرار می‌داد. در نتیجه، یک شبکه ترکیبی شکل گرفت که توان هوایی ارتش را با ساختارهای لجستیکی و زمینی سپاه در عراق، سوریه و دیگر محیط‌های منطقه‌ای مرتبط می‌کرد.

🔹️ این همکاری در دوره فرماندهی سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی اهمیت بیشتری پیدا کرد و استفاده از ظرفیت نیروهای تخصصی ارتش، از جمله خلبانان، متخصصان فنی و عناصر مرتبط با عملیات هوایی، در قالب مأموریت‌های منطقه‌ای توسعه یافت.

🔹️ بنابراین، برخلاف روایت‌هایی که تلاش می‌کنند ارتش و سپاه را دو ساختار کاملاً جدا و رقیب معرفی کنند، تجربه چند دهه گذشته نشان می‌دهد که در محیط‌های عملیاتی پیچیده، توانمندی‌های دو نیرو در بسیاری از حوزه‌ها مکمل یکدیگر بوده‌اند؛ از ترابری و لجستیک هوایی گرفته تا اطلاعات، پشتیبانی عملیاتی و ایجاد پل‌های ارتباطی میان ظرفیت‌های داخلی و جبهه‌های منطقه‌ای.

#تاریخی


@DSSIRAN
☫ تحقیقات راهبردی دفاعی ایران ☫