#داوری (قسمت اول)

1283 ه . ق


داوری - محمد داوری سومین فرزند وصال در سال ۱۲۳۸ در خانه ای که کانون انواع و اقسام هنرهای متداول آن قرن بود بعرصهٔ ظهور رسید.همینکه سنین کودکی را بپایان رساند در محضر پدر بکسب فضیلت و دانش پرداخت.در ظرف مدت بالنسبه قلیلی وارث بیشتر از هنرهای پدر گردید.چنانکه نوشته اند در نگارش هفت خط بی بدیل گشت.در چهره نگاری و نقاشی شهرتی بسزا یافت. زبان و ادبیات فارسی و عربی را در نزد پدر و زبان و ادبیات ترکی را در خدمت حاج اسدالله که از فضلای آن عهد بود با غور و تعمق فرا گرفت و بقول تذکره نویسان فرهنگ بزرگی هم در این زبان تدوین کرد.
اشعار ملمعی که به هر سه زبان سروده امروز در دست است و در دیوان او ضبط شده.صاحب طرائق دربارهٔ او مینویسد: "در علوم ادبیّه و عربیّه رنجی برده و حظی موفور حاصل آورده،در خطوط نیز قدرتی دارد و شکسته نستعلیق را خوش مینگارد و در علوم نقاشی مهارتی حاصل کرده.کتاب شاهنامهٔ حکیم فردوسی را برحسب خواهشی مرحوم ایلخانی فارسی محمّد قلیخان بن جانی خان ایلخانی نوشته است و مصور شده و حقیقهٔ اعجاز نموده و از جمله جواهر بی قیمت است و آن کتاب بوسایط عدیده امروزه بدست فتح الله خان بیگلربیگی افتاده کمصحف فی بیت زندیق."

اشعار داوری -تعداد ابیاتی که در کلیات او موجود است بین سه تا چهار هزار است ولی مینویسند که علاوه بر این مقدار اشعاری بسبک شاهنامهٔ فردوسی دارد که در تاریخ دورهٔ مغول گفته شده" این تاریخ را بنا به تشویق و ترغیب مؤیدالدّوله طهماسب میرزا شروع کرده و شرح آنرا چنین ذکر میکنند که طهماسب میرزا که مردی دانشمند بود به پسران وصال که همه شاعر بودند پیشنهاد کرد تاریخ ایران را از آنجا که فردوسی قطع کرده است شروع کنند و هرکدام از آنها قسمتی از آنرا برحسب ذوق خود برگزینند داوری چون در ادبیات و زبان ترکی دست داشت از آغاز حکومت مغول تا انجام سلطنت صفویه را برای خود انتخاب کرد.در اثنای سرودن این تاریخ زندگی بدرود گفت و برادران وی بعلت سوگواری او پریشان خاطر شده دست از کار نظم آن تاریخ برداشتند و تاریخ مزبور ناتمام ماند.نگارنده از این اشعار یک بیت هم ندیده ام.آنچه از داوری امروز در دست من است دیوانی است خطی که چندین هزار بیت در آن مندرج است.

سبک سخن سرائی داوری - داوری گل سرسبد خانوادهٔ وصال است و با آنکه زود ازدنیا رفته یک دنیا ذوق و لطف از خود بیادگار گذاشته.سبک اصلی او را از اینجهت قصیده سرائی میتوان گفت که این نوع شعر در دیوان او بیشتر از سایر انواع شعر یافت میشود و الا در اقسام سخن بیش و کم مهارت و هنرمندی داشته،اکثر مسمط های او که بسبک و شیوهٔ مسمطات منوچهری پرداخته شده از جهت لفظ و معنی بهترین مسمط های زبان فارسی است.اشعاری که به بحر متقارب از او دیده ام و آن مقدمه ای است که بر شاهنامهٔ فردوسی گفته شده شعرهای تمام عیاری است که با اشعار خوب فردوسی برابری میکند.ترجیع بندها و ترکیب بندها و سایر اقسام شعری که از او باقیمانده غالبا خواندنی و لذت بخش و بر ذوق سرشار و لطف بیان وی شاهدی حی و حاضر است...




#دکتر_مهدی_حمیدی
#شعر_در_عصر_قاجار




@drmhamidi