بحرین را از روی نقشه پاک نکردند؛ از ایران جدا کردند. این نقشه مربوط به سال ۱۳۴۱، بحرین را به‌عنوان بخشی از کشور شاهنشاهی ایران نشان می‌دهد؛ در همان نقشه، چاه‌های نفت، مراکز استخراج و پالایشگاه نفت هم دیده می‌شود. اما چند سال بعد، بحرین از ایران جدا شد. سؤال تاریخی همچنان پابرجاست: چرا حکومتی که خود را مدافع تمامیت ارضی ایران می‌دانست، در برابر جدایی بحرین ایستادگی نکرد؟ ممکن است درباره شرایط سیاسی و بین‌المللی آن دوران استدلال‌های مختلفی مطرح شود؛ اما از نگاه منتقدان محمدرضا پهلوی، این تصمیم یکی از تلخ‌ترین نمونه‌های عقب‌نشینی تاریخی در برابر فشارهای خارجی بود؛ تصمیمی که نتیجه‌اش از دست رفتن سرزمینی شد که در اسناد و نقشه‌های رسمی ایران، استان بحرین نامیده می‌شد. بحرین فقط یک جزیره نبود؛ بخشی از تاریخ و جغرافیای ایران بود.