© #امانوئل_کانت - معنای تاریخ کلی در غایت جهانوطنی
چون انسان نه مانند حیوانات صرفاً تابع غریزه است و نه مانند یک عضو عاقل جهانوطن مطابق یک طرح جامع عقلانی عمل میکند لذا به نظر میرسد که تاریخ نوع انسان نمیتواند یک نظام قانونمند مانند زنبور یا سگ آبی باشد. انسان وقتی میبیند اقدام و امتناعش به رغم اینکه به لحاظ فردی در اینجا و آنجا ظاهراً خردمندانه بهنظر میرسد، در سطح جهانی، نهایتا در مقیاس بزرگ، احمقانه، کودکانه و شرارت و تخریب و انهدام است، نمی تواند اکراه و تنفر خود را پنهان کند: در اینجاست که انسان نهایتا نمیداند در مورد نوع خود، با چنین تقدم و امتیازی نسبت به انواع دیگر باید چگونه فکر [و قضاوت] کند. تنها راه خروج فیلسوف [از این تنگنا] این است که چون در نوع انسان و فعالیتهایش در مقیاس بزرگ،هیچ غایت عقلانی در ذات خود او نمی یابد تحقیق کند که آیا یک غایت طبیعی در پشت اعمال به ظاهر بی معنای او وجود ندارد که بهموجب آن بتوان برای موجوداتی که بدون طرح خاصی عمل میکنند از طریق طرح معین طبیعت، دستور و قاعده ای برای تاریخ آنها تعیین کرد.
@DeyrBook