‎تمیز کردن کنترلرهای Laravel با Service Layer 🧼

خیلی وقت‌ها کنترلرهای Laravel کم‌کم تبدیل می‌شوند به محل تجمع همه‌چیز: validation، منطق بیزنسی، queryهای Eloquent، ارسال notification و…

این یعنی:

• سختی در تست کردن 🧪
• کدهای تکراری در چند کنترلر
• سختی در تغییر منطق بیزنسی بدون شکستن endpointها

یکی از الگوهای ساده و کاربردی برای حل این مشکل در Laravel، استفاده از Service Layer است.

ایده اصلی ✨

هر action در کنترلر فقط کارهای زیر را انجام دهد:

• دریافت و validate ورودی
• صدا زدن یک Service (یا چند Service)
• برگرداندن Response مناسب (JSON / View)

تمام منطق بیزنسی داخل کلاس‌های Service قرار می‌گیرد.

نمونه سناریو: ثبت سفارش 🛒

قبل از refactor (کنترلر چاق)

class OrderController extends Controller
{
    public function store(Request $request)
    {
        $data = $request->validate([
            'user_id' => ['required', 'exists:users,id'],
            'items'   => ['required', 'array'],
        ]);

        $user = User::findOrFail($data['user_id']);

        $order = DB::transaction(function () use ($user, $data) {
            $order = $user->orders()->create();

            foreach ($data['items'] as $item) {
                $order->items()->create($item);
            }

            if ($user->isVip()) {
                $order->applyDiscount(10);
            }

            return $order;
        });

        Notification::send($user, new OrderCreated($order));

        return response()->json($order, 201);
    }
}

کنترلر هم transaction دارد، هم business rule (Vip)، هم notification.

بعد از refactor با Service ✅

۱) ساخت Service:

namespace App\Services;

use App\Models\User;
use App\Notifications\OrderCreated;
use Illuminate\Support\Facades\DB;
use Illuminate\Support\Facades\Notification;

class OrderService
{
    public function createOrderForUser(User $user, array $items)
    {
        $order = DB::transaction(function () use ($user, $items) {
            $order = $user->orders()->create();

            foreach ($items as $item) {
                $order->items()->create($item);
            }

            if ($user->isVip()) {
                $order->applyDiscount(10);
            }

            return $order;
        });

        Notification::send($user, new OrderCreated($order));

        return $order;
    }
}

۲) تزریق Service در کنترلر (Dependency Injection از Service Container):

use App\Models\User;
use App\Services\OrderService;
use Illuminate\Http\Request;

class OrderController extends Controller
{
    public function __construct(private OrderService $orderService)
    {
    }

    public function store(Request $request)
    {
        $data = $request->validate([
            'user_id' => ['required', 'exists:users,id'],
            'items'   => ['required', 'array'],
        ]);

        $user = User::findOrFail($data['user_id']);

        $order = $this->orderService
            ->createOrderForUser($user, $data['items']);

        return response()->json($order, 201);
    }
}

مزایا 💡

• کنترلرها کوتاه و قابل‌خواندن
• قابلیت استفاده مجدد از منطق در Job، Command، Event Listener و…
• آماده‌تر شدن برای تست واحد (Unit Test) روی Serviceها به‌جای تست‌های سنگین روی کنترلر

منابع پیشنهادی 📚

• مستندات Service Container در Laravel:
laravel.com/docs/container

این الگوی ساده اگر از همین امروز در پروژه لاراول‌تان اجرا شود، معماری تمیزتری می‌سازد و تغییرات بعدی را بسیار کم‌هزینه‌تر می‌کند 🌱

🔖 #Laravel #PHP #لاراول #Laravel #Service_Layer #Clean_Code #Controller #PHP #Architecture

👤 Developix

💎 Channel: @DevelopixLaravel