شمشیر داموکلِس اسرائیل علیه ترکیه

دکتر ولی کالجی، پژوهشگر مطالعات روسیه، آسیای مرکزی و قفقاز

در قبال وقایعی که در رابطه با ارامنه در سال های پایانی امپراطوری عثمانی روی داده است و ارامنه معتقدند باید به عنوان «نسل کشی ارامنه» از سوی دولت ترکیه و جامعه بین المللی به رسمیت شناخته شود، مواضع کشورها را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد: دسته نخست، ترکیه، جمهوری آذربایجان و پاکستان هستند که نسل‌کشی ارامنه را رد و انکار می‌کنند. دسته دوم، کشورهای آسیایی، خاورمیانه و آفریقایی هستند که نه وقوع این رویدادها را انکار کرده‌اند و نه به‌طور رسمی آن را به‌عنوان نسل‌کشی به رسمیت شناخته‌اند. ایران از جمله کشورهایی است که در یکصد سال گذشته – در هر دو دوره قبل و بعد از انقلاب- چنین رویکردی را اتخاذ کرده است. دسته سوم شامل دولت‌ها و پارلمان‌های 32 کشور عمدتا مسیحی در اروپا، آمریکای شمالی و جنوبی است که نسل‌کشی ارامنه را به‌طور رسمی به رسمیت شناخته‌اند. به عبارتی تاکنون ۳۲ کشور از مجموع ۱۹۳ عضو سازمان ملل متحد، نسل‌کشی ارامنه را به رسمیت شناخته‌اند. در این بین، رویکرد اسرائیل در قبال شناسایی نسل کشی ارامنه بسیار پر فراز و نشیب بوده که در پنج مرحله تقریباً متمایز قابل بررسی است. سیر تاریخی‌ای که نشان می‌دهد مانع اصلی شناسایی نسل کشی ارامنه، نه اختلاف بر سر مسائل تاریخی، بلکه ملاحظات ژئوپلیتیکی به ویژه سطح و کیفیت روابط اسرائیل و ترکیه بوده است. لذا در میانه اختلافات و تنش های اسرائیل و ترکیه در غزه، لبنان، سوریه و نیز ایران، اشاره مجدد بنیامین نتانیاهو به موضوع نسل کشی ارامنه در مجمع عمومی سازمان ملل متحد نشان می دهد که هرچند تصویب نهایی شناسایی نسل کشی ارامنه در کِنِست (پارلمان) اسرائیل بنا به درخواست جمهوری آذربایجان تعلیق شده است، این موضوع همچنان به عنوان یک اهرم فشار سیاسی و روانی و «شمشیر داموکلس» از سوی اسرائیل علیه ترکیه مورد استفاده قرار می گیرد. همین امر موجب شده است برخلاف استقبالی که ارامنه از شناسایی نسل کشی ارامنه توسط 32 کشور در چند دهه اخیر داشته اند، نسبت به رویکرد اسرائیل مواجهه سرد و توام با شک و تردید در قبال اصالت تاریخی و اخلاقی چنین تصمیمی داشته باشند.

🔗متن کامل

✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇
@den_ir