🔴 بازداشت «قصاب بانیاس»؛ فرمانده شبه‌نظامیانی که صدها غیرنظامی سوری قربانی عملیات آنان شدند

🔹علی کیالی، مشهور به «معراج اورال» (Mihraç Ural)، از فرماندهان شبه‌نظامی وفادار به بشار اسد و یکی از متهمان اصلی کشتار غیرنظامیان در سواحل سوریه، پس از بیش از ۱۳ سال پیگرد، بازداشت شد.
بازداشت او روز ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ از سوی دستگاه اطلاعاتی سوریه اعلام شد. سفیر ترکیه نیز تأیید کرد که این عملیات با همکاری سازمان اطلاعات ملی ترکیه (میت) و اطلاعات سوریه انجام شده است.
🔻 علی کیالی چه کسی بود؟
معراج اورال، متولد سال ۱۹۵۶ در استان هاتای ترکیه، از فعالان مسلح چپ‌گرای ترکیه بود که در سال ۱۹۸۰ به سوریه گریخت و تحت حمایت حکومت حافظ اسد قرار گرفت.
او بعدها با نام علی کیالی رهبری تشکیلاتی موسوم به «مقاومت سوریه» یا «جبهه مردمی آزادی‌بخش لوای اسکندرون» را بر عهده گرفت.
پس از آغاز اعتراضات سوریه در سال ۲۰۱۱، این تشکیلات در کنار ارتش بشار اسد وارد جنگ شد و در جبهه‌های لاذقیه، حماه، ادلب و حلب فعالیت کرد.
🔻 کشتار بانیاس؛ فاجعه‌ای که نام او را بر سر زبان‌ها انداخت
روزهای ۲ و ۳ مه ۲۰۱۳، نیروهای ارتش اسد و شبه‌نظامیان متحد آن به روستای «البیضا» و محله «رأس‌النبع» در شهر بانیاس، استان طرطوس، حمله کردند.
گزارش‌های سازمان ملل و دیده‌بان حقوق بشر از اعدام‌های میدانی، قتل زنان و کودکان، سوزاندن اجساد، آتش‌زدن خانه‌ها و کشتار خانواده‌های غیرنظامی حکایت دارند.
بر اساس آمار شبکه سوری حقوق بشر، در این دو کشتار مجموعاً ۴۵۹ غیرنظامی، شامل ۹۲ کودک و ۷۱ زن کشته شدند.
علی کیالی از همان زمان به نقش فرماندهی و تحریک نیروهای مهاجم متهم شد.
نکته مهم اینکه در ویدئویی منتسب به او که پیش از کشتار منتشر شد، از ضرورت محاصره بانیاس و آغاز «پاکسازی» آن سخن گفته بود. این ویدئو در سال ۲۰۱۳ در بررسی‌های مرکز مبارزه با تروریسم آکادمی نظامی وست‌پوینت آمریکا نیز مورد توجه قرار گرفت.
🔻 ارتباط با ایران، حزب‌الله و محور مقاومت
تشکیلات کیالی بخشی از مجموعه نیروهای مسلح حامی حکومت اسد بود؛ مجموعه‌ای که سپاه پاسداران ایران و حزب‌الله لبنان نیز در حفظ آن نقش نظامی مهمی داشتند.
پژوهش بنیاد کارنگی نشان داده است که ایران در آموزش و تأمین مالی برخی یگان‌های «نیروهای دفاع وطنی» سوریه نقش داشت؛ همان تشکیلاتی که کمیسیون تحقیق سازمان ملل مشارکت عناصر آن در کشتار بانیاس را مستند کرده است.
در ژانویه ۲۰۱۸ نیز رسانه العربیه از کشته‌شدن یکی از نیروهای گروه کیالی در نبردهای ادلب در کنار نیروهای حزب‌الله و سپاه پاسداران خبر داده بود.
اما سند قابل توجه دیگری به ژوئیه ۲۰۲۰ بازمی‌گردد.
در آن زمان، رسانه «ایران الیوم» که در گزارش‌های منتشرشده نزدیک به سپاه پاسداران معرفی شده، طی مراسمی از علی کیالی تقدیر کرد و به او نشان افتخار با نماد پرچم جمهوری اسلامی داد.
این رسانه او را «نخستین مرد مقاومت سوریه» معرفی کرد؛ عنوانی که نشان‌دهنده جایگاه تبلیغاتی این فرمانده شبه‌نظامی در بخشی از شبکه رسانه‌ای حامی ایران بود.
البته این ارتباطات به‌تنهایی اثبات نمی‌کنند که سپاه پاسداران مستقیماً به کیالی برای انجام کشتار بانیاس دستور داده است. روشن‌شدن چنین مسئولیتی نیازمند تحقیقات قضایی و بررسی زنجیره فرماندهی است.
🔻 پرونده بمب‌گذاری ریحانلی ترکیه
نام کیالی تنها با کشتارهای سوریه گره نخورده است.
دستگاه قضایی و امنیتی ترکیه او را از متهمان طراحی حملات بمب‌گذاری ۱۱ مه ۲۰۱۳ در شهر ریحانلی می‌داند؛ حملاتی که ۵۳ کشته برجای گذاشت.
🔻 بازداشت پس از ۱۳ سال؛ آغاز محاکمه یا افشای شبکه فرماندهی؟
درحالی‌که دولت سوریه از دستگیری کیالی هنگام فرار از مرز خبر می‌دهد، گزارش‌های جدید از لبنان حاکی است که او احتمالاً در منطقه منصوریه نزدیک بیروت بازداشت و به سوریه منتقل شده است. دستگاه قضایی لبنان اکنون در حال بررسی جزئیات این عملیات است.
پرونده علی کیالی فراتر از سرنوشت یک فرمانده شبه‌نظامی است. تحقیقات درباره او می‌تواند به روشن‌شدن نقش فرماندهان ارتش اسد، دستگاه‌های اطلاعاتی و شبکه‌های شبه‌نظامی متحد حکومت سابق در کشتار غیرنظامیان کمک کند.
اکنون پرسش اصلی این است: چه کسانی دستور این عملیات را صادر کردند، چه نیروهایی آن را اجرا کردند و مسئولیت هر یک از فرماندهان و حامیان آنان چه بود؟

منابع: سازمان ملل | دیده‌بان حقوق بشر | مرکز مبارزه با تروریسم وست‌پوینت | بنیاد کارنگی | گزارش تصویری تقدیر از کیالی در سال ۲۰۲۰ | آسوشیتدپرس


@Defense_Observatory