🗣️ ملی‌سازی مطالبات نژادپرستانه توسط رسانه‌ها

✍️ معین کاظمی

◀️ یکی از مسائل اساسی در جهان حاضر، بی‌شک مسئله مهاجران، ساماندهی و نوع مواجهه افکار عمومی با آن‌هاست. از سرتیتر خبرها و بیانیه‌های جنجالی احزاب تا مباحث روز آکادمی و اندیشکده‌های جهانی، مسئله‌ی مهاجران است.

◀️ در سالیان اخیر در ایران نیز این مسئله چه در سطح نخبگانی و سطح سیاست‌گذاری و به ویژه در سطح عوام تبدیل به موضوع داغی شده است. اگر در بدو تسلط طالبان بر مسند دوباره قدرت، در اواخر سال 1400 و حتی 1401، نوعی همگرایی و وفاق با شهروندان افغان توسط ایرانیان به‌وجود آمده بود، اکنون اما نگرش افکار عمومی به کلی دچار دگردیسی شده است. در این موضوع افکار عمومی عمدتاً تحت تأثیر رسانه‌ها قرار گرفته‌اند و نوعی نگرش منفی را در شبکه‌های اجتماعی به انحاء مختلف بازتولید می‌کنند.

◀️ این در حالی است که مسئله نگرش ایرانیان به اتباع افغان، چهارمین موضوع برتر سال 1402 بوده است. درحالی که موضوعات برتر دیگر، از ساحت عمومی به فضای مجازی راه یافته است و رویدادمحور بوده‌اند. اما نگرش ایرانیان به اتباع عمدتاً دارای منبع غیرمجازی بوده است.

🔈 شنیدن آلارم افغان‌هراسی
اگرچه نمی‌توان و نبایست مسئله واکنش‌ها به اتباع افغان را با عروج راست افراطی و جریانات نژادپرست بر سر ستیز با مهاجران در غرب یکسان دانست، اما آلارم افغان‌هراسی و چالش‌های آن را باید الآن شنید. افغان‌هراسی که ابتدا در فضای رسانه‌ای شکل گرفته است و شبکه‌های اجتماعی را نیز آغشته به اشکال بیگانه‌هراسی و حتی تولید نفرت کرده است. تا جایی که کارزارهای هشتگی همچون #اخراج_افغانی_مطالبه_ملی در طول سال گذشته از هشتگ‌های پربسامد و ترند بوده است.
این نوع مواجهه حتی در سطح حوزه‌ی عمومی نیز قابل مشاهده است. این نوع بازنمایی رسانه‌ای را با رجوع به اندیشمند شهیر مطالعات فرهنگی یعنی استوارت هال، می‌توان ایجاد هراس اخلاقی علیه مهاجران توسط رسانه‌ها یاد کرد.

🔈 تعمیق بحران با همراهی حاکمیت
درحقیقت علاوه بر لزوم رواداری و مقابله با نژادپرستی، از حیث سیاست‌گذاری فرهنگی و اجتماعی نیز این موضوع دارای اهمیت است. شاید در کوتاه مدت عدم سیاست‌گذاری مناسب و حتی همراهی با این کمپین‌ها توسط اهالی قدرت مثل کارزار انتخابات، بتواند بخشی از بحران‌های متمادی کشور را سرپوش بگذارد و حتی همدلی بخشی از افکار عمومی را نصیب حاکمیت سازد. اما در بلند مدت به تعمیق این بحران و ایجاد معضلات فراوان برای حاکمیت و جامعه در سطح داخلی و حتی بین‌المللی منجر خواهد شد. بحرانی که حتی سبب واکنش‌های تنش‌زا و خشونت‌آمیز از سوی اتباع مطرود، نیز خواهد شد.

🔈 ضرورت واقع‌نگری
بایستی تأکید کرد که همه‌ی نگرانی و خشونت نمادین افکار عمومی به خاطر بیگانه‌هراسی نیست و بخش قابل توجهی از این نگرانی‌ها کاملاً قابل ادراک است. چراکه معضلات اقتصادی ایران همچون کاهش خدمات عمومی و بیکاری فزاینده از یک سوی، سطح نازل توسعه‌یافتگی فرهنگی در بخشی از اتباع همچون پدرسالاری شدید، ازدیاد باروری و نوع حضور در اماکن عمومی با ارزش‌های فرهنگی غالب جامعه ایران تضاد دارد. همچنین وجود پرشمار اتباع غیرمجاز نوعی نگرانی‌های منطقی را دامن زده است و بسیاری از مسائل این چنینی.

🔈 خلأ قانون‌گذاری و سیاست‌گذاری
بی‌شک جامعه ایران همچون دهه‌های گذشته پتانسیل مدارا و مهمان‌نوازی از اتباع را به شرط رفع برخی نگرانی‌ها دارد. در نهایت باید اشاره کرد که خلأ قانونی و عدم سیاست‌گذاری فرهنگی و اجتماعی مناسب در این زمینه به شدت محسوس است و در صورت عدم توجه به آن یک بحران امنیتی جدی در سطح کلان دولت ملت ایران را تهدید خواهد کرد.

@dataak_thinktank

#سوشال_لیسنینگ #اتباع_افغان #مهاجران_افغان