📌سلول‌های CAR7 ویرایش‌شده جهانی: گامی نو برای درمان لوسمی حاد لنفوبلاستیک T-cell

♦️درمان لوسمی لنفوبلاستیک حاد سلول تی (T-ALL) به‌ویژه در موارد عودکننده یا مقاوم به درمان، همواره از چالش‌های بزرگ پزشکی بوده است. برخلاف سرطان‌های سلول B، توسعهٔ درمان CAR-T برای سرطان‌های سلول T با موانع فنی پیچیده‌ای روبه‌رو بوده، زیرا سلول‌های T مهندسی‌شده اغلب یکدیگر را هدف قرار می‌دهند و پیش از اثرگذاری از بین می‌روند.

🔹️در سال‌های اخیر، پیشرفت در فناوری‌های مولکولی امکان طراحی سلول‌های CAR-T «جهانی» را فراهم کرده است؛ سلول‌هایی که بدون نیاز به سلول‌های خود بیمار، از سلول‌های T اهدایی تولید می‌شوند و می‌توانند بدون ایجاد خودتخریبی یا واکنش‌های شدید ایمنی، سلول‌های بدخیم را هدف بگیرند. یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های این فناوری، سلول‌های BE-CAR7 هستند.

🔹️مطالعه حاضر در University College London اجرا شده و در نشریه وزین NEJM در ۸ دسامبر ۲۰۲۵ منتشر شده است.
فناوری انجام‌شده در BE-CAR7 شامل مهندسی سه‌گانه برای ساخت درمانی آماده‌مصرف است.
در این رویکرد، پژوهشگران سه ویرایش ژنتیکی اساسی را با استفاده از ویرایش در ساختار ژنوم سلول ایجاد کردند:

- حذف ژن CD7 برای جلوگیری از حمله متقابل سلول‌های CAR-T به یکدیگر؛

- حذف گیرنده TCRαβ برای کاهش خطر بیماری پیوند علیه میزبان؛

- حذف ژن CD52 برای مقاوم‌سازی سلول‌ها در برابر داروهای شیمی‌درمانی تضعیف‌کننده لنفوسیت‌ها.

🔹️این دستکاری‌ها موجب می‌شود سلول‌های BE-CAR7 بتوانند بدون آسیب به خود، به‌طور اختصاصی سلول‌های لوسمی CD7-مثبت را شناسایی و نابود کنند. ویژگی «آماده‌مصرف» بودن این سلول‌ها نیز امکان استفاده از منبع اهدایی واحد برای بیماران مختلف را فراهم می‌کند.

🔹️طراحی و نتایج کارآزمایی:

در یک کارآزمایی فاز یک، ۹ کودک مبتلا به T-ALL عودکننده یا مقاوم و ۲ بیمار بزرگسال تحت درمان، BE-CAR7 را پس از رژیم لنفودپلتیو استاندارد شامل فلودارابین، سیکلوفسفامید و آلمتوزوماب دریافت کردند.

🔹️یافته‌های کلیدی مطالعه عبارت‌اند از:

۱. بی‌خطربودن قابل‌قبول
هیچ‌یک از بیماران دچار عارضهٔ غیرقابل‌قبول نشدند. سلول‌های CAR7 در خون همهٔ بیماران قابل ردیابی بود.
عوارض شامل موارد زیر بودند:

سندرم آزادسازی سیتوکین از درجه ۱ تا ۴،
راش‌های پوستی گذرا،
سیتوپنی،
عفونت‌های فرصت‌طلب.

۲. کارایی چشمگیر در رسیدن به رِمیشن

تا روز ۲۸، تمام بیماران به رِمیشن کامل مورفولوژیک رسیدند.
از این میان، ۹ نفر (۸۲٪) به رِمیشن عمیق (MRD– یا بسیار پایین) دست یافتند و واجد شرایط پیوند سلول‌های بنیادی شدند.
دو بیماری که باقی‌ماندهٔ قابل اندازه‌گیری بیماری داشتند، به مراقبت منتقل شدند.

۳. پیامدهای پس از پیوند

پیوند آلوژنیک موجب حذف سلول‌های BE-CAR7 و بازسازی سیستم ایمنی از طریق سلول‌های اهداکننده شد.
بااین‌حال، فعال‌شدن مجدد ویروس‌ها شایع بود و سه بیمار دچار عوارض بالینی مهم ناشی از ویروس‌ها شدند.

در پیگیری ۳ تا ۳۶ ماه پس از پیوند:
۷ بیمار از ۱۱ بیمار (۶۴٪) همچنان در رِمیشن پایدار بودند؛
در ۲ بیمار عود بیماری همراه با از دست رفتن CD7 مشاهده شد که نشان‌دهنده مکانیزم فرار آنتی‌ژنی است.

🔹️چشم‌انداز آینده

این مطالعه نشان داد که سلول‌های BE-CAR7 می‌توانند مسیر تازه‌ای برای درمان T-ALL مقاوم یا عودکننده فراهم کنند:
ابتدا با ایجاد رِمیشن، سپس با رساندن بیمار به مرحلهٔ پیوند بود که تنها گزینهٔ درمانی قطعی برای بسیاری از این بیماران است.

🔹️در عین حال، بروز عفونت‌های ویروسی و ظهور سلول‌های سرطانی فاقد CD7 از چالش‌های مهمی هستند که باید در پژوهش‌های آینده، از جمله طراحی CARهای چندهدفه یا تقویت راهبردهای پیشگیری از عفونت، مورد توجه قرار گیرند.

🔹️این کارآزمایی که با حمایت شورای تحقیقات پزشکی بریتانیا، تراست وِلکام و بنیاد خیریه GOSH تأمین مالی شده است، و نقطهٔ عطفی در توسعه درمان‌های سلولی نسل‌جدید محسوب می‌شود و نشان می‌دهد که فناوری ویرایش ژنتیکی می‌تواند افق‌های تازه‌ای در درمان سرطان‌های پیچیده بگشاید.

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2505478

---------------------------------
💠 مرکز تحقیقات ایمونولوژی سرطان و ایمونوتراپی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل
💠 Cancer Immunology and Immunotherapy Research Center_ARUMS

🆔️ @CIIRC_ARUMS