📌ایمونوتراپی با کارتی‌سل: روش جدید درمان بیماری‌های خودایمنی

♦️بر اساس گزارش نشریه معتبر نیچر در ۲۸ نوامبر ۲۰۲۵، سلول‌های T مهندسی‌شده که برای درمان کولیت اولسراتیو، آرتریت روماتوئید و لوپوس به کار رفته‌اند، نتایج امیدوارکننده‌ای را نشان می‌دهند.

🔹️سلول‌های ایمنی مهندسی‌شده از نوع کارتی‌سل‌ (CAR-T Cell ) در حال حاضر برای درمان موفقیت‌آمیز افراد مبتلا به طیفی از بیماری‌های ناتوان‌کننده خودایمنی، از جمله کولیت اولسراتیو، آرتریت روماتوئید و لوپوس به کار می‌روند. پژوهشگران می‌گویند نتایج مثبت مطالعات (حداقل ۱۲ مطالعه استاندارد بالینی) در طول سه سال گذشته، حاکی از آن است که درمان با سلول‌های CAR-T-Cell می‌تواند سرانجام برای درمان هر بیماری که در آن سیستم ایمنی به سلول‌های خودی واکنش نشان می‌دهد، به کار رود.

🔹️درمان CAR-T-cell از سلول‌های T سیستم ایمنی که با عفونت مبارزه می‌کنند، بهره می‌برد: این سلول‌ها از فرد جمع‌آوری شده و برای تولید پروتئین‌هایی به نام گیرنده‌های آنتی‌ژن کایمریک (CAR) دستکاری می‌شوند. سپس این سلول‌ها به بدن بازگردانده می‌شوند تا آنتی‌ژن‌های بیان‌شده توسط سلول‌های B خودواکنشگر را هدف قرار دهند. در اختلالات خودایمنی، این سلول‌های B آنتی‌بادی‌هایی تولید می‌کنند که به بافت‌های سالم بدن خود فرد حمله می‌کنند.

🔹️کاربرد این درمان برای شرایط خودایمنی از سال ۲۰۲۱ به بعد به صورت انفجاری افزایش یافته است، زمانی که یک زن ۲۰ ساله در آلمان با لوپوس شدید، اولین فرد مبتلا به یک اختلال خودایمنی بود که با سلول‌های CAR-T تحت درمان قرار گرفت. «دیوید سایمون»، پژوهشگری که در آن درمان نقش داشت، می‌گوید درمان‌های CAR-T از آن زمان وارد کارآزمایی‌های بالینی فاز I و II برای شرایط خودایمنی از جمله اسکلروز سیستمیک، میوزیت و آرتریت روماتوئید شده‌اند. همچنین کارآزمایی‌های فاز III برای لوپوس و میاستنی گراویس، در حال انجام است.

🔹️سایمون که در بیمارستان دانشگاهی شاریته برلین روی آرتریت روماتوئید تمرکز دارد، می‌گوید به نظر می‌رسد افرادی که در کارآزمایی‌های درمان CAR-T-cell برای آرتریت روماتوئید و لوپوس شرکت کرده‌اند، «درمان» شده‌اند. او می‌افزاید: «آنها اتوآنتی‌بادی‌هایی که محرک بیماری هستند را از دست می‌دهند و دیگر هیچ علائمی ندارند. این یک چیز کاملاً جدید است که قبلاً مشاهده نکرده بودیم.»

🔹️درمان CAR-T-cell از زمان اولین تأیید برای درمان سرطان‌های خون در سال ۲۰۱۷، به یک درمان روتین برای چندین نوع سرطان تبدیل شده است.

🔹️رهیافت یکی از آخرین بیماری‌هایی است که در آن درمان CAR-T-cell نویدبخش نشان داده است.

🔹️در سپتامبر، «مارکوس نورات»، متخصص گوارش و همکارانش در بیمارستان دانشگاه ارلانگن آلمان، گزارش استفاده از سلول‌های CAR-T برای درمان یک زن ۲۱ ساله مبتلا به کولیت اولسراتیو را منتشر کردند. پس از درمان، او علائم بهبودی را نشان داد که تا ۱۴ هفته تداوم داشت، دیگر به دارو نیاز نداشت و توانست به کار بازگردد. نورات می‌افزاید: «نتیجه کاملاً شگفت‌انگیز بود.» تیم او قصد دارد این درمان را روی چند نفر دیگر آزمایش کند و در ادامه یک کارآزمایی بالینی کنترل‌شده با مشارکت افراد بیشتر طراحی و مطالعه گردد.

🔹️اوایل امسال نیز «بینگ دو»، ایمونولوژیست دانشگاه نرمال شرق چین در شانگهای، و تیمش نتایج یک مطالعه پایلوت CAR-T را با استفاده از سلول‌های ایمنی یک اهداکننده برای درمان لوپوس مقاوم به دارو منتشر کردند. سلول‌های مشتق‌شده از اهداکننده می‌توانند مانند یک نسخه عمومی از درمان CAR-T عمل کنند که قابلیت تولید انبوه داشته و زمان تولید و هزینه‌ها را کاهش می‌دهد. دو سال گذشته، او همچنین در یک مطالعه جهانی اولیه برای درمان دو بیماری نادر و شدید خودایمنی با استفاده از سلول‌های ایمنی مهندسی‌شده و اصلاح‌شده از یک اهداکننده مشارکت داشت.

🔹️در بخشی از آخرین مطالعه، چهار زن مبتلا به نوعی از لوپوس که چندین اندام را درگیر می‌کند، تحت شیمی‌درمانی برای کاهش سطح گلبول‌های سفید خونشان قرار گرفتند و سپس یک تزریق از سلول‌های CAR-T مشتق از اهداکننده دریافت کردند. پس از سه ماه، این زنان دیگر علائمی مانند آرتریت، التهاب رگ‌های خونی و آلوپسی را تجربه نکردند و یکی از آنان در حالت بهبودی قرار داشت و دیگر به هیچ دارویی نیاز نداشت. سه زن دیگر دوز پایینی از استروئیدها را به عنوان درمان نگهدارنده دریافت می‌کنند

https://www.nature.com/articles/d41586-025-03885-w

---------------------------------
💠 مرکز تحقیقات ایمونولوژی سرطان و ایمونوتراپی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل
💠 Cancer Immunology and Immunotherapy Research Center_ARUMS

🆔️ @CIIRC_ARUMS