📌 مطالعه‌ای تازه در مجله‌ی Lancet منتشر شده که تغییرات مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های غیرواگیر مانند سرطان، بیماری‌های قلبی و عروقی، دیابت و ... را در بازه‌ی زمانی ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۹ بررسی می‌کند.

🔹️در این مطالعه، ۱۸۵ کشور بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۹ بررسی شده‌اند و نتایج نشان می‌دهد که خطر مرگ ناشی از بیماری‌های مزمن مانند سرطان، بیماری‌های قلبی و دیابت در تقریبا ۱۵۰ کشور (۱۵۲ کشور برای زنان و ۱۴۷ کشور برای مردان) کاهش یافته است، اما در ۳۳ کشور برای زنان و ۳۸ کشور برای مردان افزایش داشته است.

در سال ۲۰۱۹، زنان ژاپن و کره جنوبی و مردان سنگاپور و سوئیس کمترین و زنان افغانستان و مردان اسواتینی بیشترین خطر مرگ ناشی از بیماری‌های غیرواگیر را داشته‌اند. در بیش از نیمی از کشورها، سرعت کاهش مرگ‌ومیر در دهه ۲۰۱۰ نسبت به دهه قبل کندتر بوده است.

تمام ۲۵ کشور با درآمد بالا، کاهش مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های غیرواگیر را تجربه کرده اند (دانمارک بیشترین کاهش برای هر دو جنس و آمریکا کمترین کاهش)

بیماری‌های قلبی و عروقی بیشترین نقش را در کاهش مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های غیرواگیر بین ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۹ در بیشتر کشورها داشته‌اند و برخی سرطان‌ها (مثلا سرطان معده و روده برای هر دو جنس، سرطان دهانه رحم و پستان برای زنان، و سرطان ریه و پروستات برای مردان) نیز در بسیاری از کشورها باعث کاهش مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های غیرواگیر در سال ۲۰۱۹ نسبت به ۲۰۱۰ شده‌اند.

🔹️مهم‌ترین دلایل این کاهش احتمالا شامل گنجاندن درمان‌ها و روش‌های پیشگیری بهتر در سیستم‌های بهداشتی، استفاده گسترده از استاتین‌ها و داروهای ضد فشار خون برای کاهش ریسک بیماری‌های قلبی و عروقی و تولید و استفاده از واکسن‌های هپاتیت و HPV برای پیشگیری از سرطان کبد و دهانه رحم است. همچنین محدودیت‌های وضع‌شده توسط دولت‌ها برای مصرف سیگار و الکل نیز به کاهش مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های مرتبط با آن‌ها مانند سرطان ریه کمک کرده است.

مقاله اطلاعات بسیار زیادی در مورد کشورهای مختلف دارد و خودش مثل یک دیتابیس است که می تواند برای ارزیابی سیستم بهداشتی و درمانی کشورها از آنها استفاده کرد. حتی برای نشر مقالات مختلف از آن می‌توان استفاده کرد.

♦️ با در نظر گرفتن این نکته که کیفیت اطلاعات مورد استفاده برای ایران متوسط بوده من اینجا به برخی نکات برای ایران هم اشاره میکنم:

🔹️هم زنان و هم مردان در دهه اول (۲۰۰۱ تا ۲۰۱۰) روند کاهشی و رو به بهبود را تجربه کرده اند.

🔹️ در دهه دوم روند برای زنان افزایشی شده و برای مردان سرعت کاهش نسبت به دهه قبل کمتر شده است. این یعنی روند کنترل مرگ ناشی از بیماری های مزمن در ایران رو به بدتر شدن رفته است.

🔹️ بیماری هایی که بیشترین نقش را در بدتر شدن این روند برای دهه دوم از  ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۹ داشته‌اند عبارت اند از دیابت (شامل CKD ناشی از دیابت)، سرطان کبد و سرطان پستان (برای خانمها)

🔹️برای زنان، گروه‌های سنی که بیشترین نقش را در بدتر شدن روند برای دهه دوم داشته‌اند، ۷۵ تا ۸۰، ۶۰ تا ۶۵ و ۳۵ تا ۴۰ سال بوده‌اند و برای مردان، گروه‌های سنی ۵۵ تا ۶۰ و ۷۵ تا ۸۰ سال.

🔹️ وقتی دههٔ ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۹ را با دههٔ قبل از آن (۲۰۰۱ تا ۲۰۱۰) مقایسه می‌کنیم، مشخص می‌شود که بیماری ایسکمی قلبی، سکته مغزی، سرطان کبد و دیابت (شامل CKD ناشی از دیابت) بیشترین سهم را در بدتر شدن وضعیت در زنان داشته‌اند.
برای مردان نیز بیماری ایسکمی قلبی، سکته مغزی و سرطان کبد اصلی‌ترین عوامل بدتر شدن وضعیت نسبت به دههٔ قبل بوده‌اند.
بیشترین سهم در بدتر شدن وضعیت این دهه نسبت به دههٔ قبل، در زنان مربوط به گروه سنی ۷۵ تا ۸۰ سال و به طور کلی‌تر در گروه‌های بالای ۶۰ سال بوده است. در مردان نیز الگو تقریبا مشابه است، هرچند شدت بدتر شدن در گروه سنی ۷۵ تا ۸۰ سال در زنان بیشتر از مردان بوده است.

https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(25)01388-1/fulltext

---------------------------------
💠 مرکز تحقیقات ایمونولوژی سرطان و ایمونوتراپی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل
💠 Cancer Immunology and Immunotherapy Research Center_ARUMS

🆔️ @CIIRC_ARUMS