🔺تهمت فرسودگی

بافت تاریخی هر شهر بستری است که خاطرات جمعی شهروندان در آن شکل گرفته و انباشت و انتقال نسل‌به‌نسل این خاطرات، هویت شهر را تشکیل داده است.
گرچه بناهای واجد ارزش تاریخی، جزئی مهم از بافت‌های تاریخی هستند، اما اشتباهی بنیادین است اگر ملاک تاریخی یا غیرتاریخی بودن یک بافت را صرفاً وابسته به تعداد ابنیه‌ی واجد ارزش آن دانست.
به بیان دیگر، بافت تاریخی شامل مجموعه‌ای عناصر کالبدی و فعالیت‌هاست که طی سالیان طولانی به آن بافت «معنا» بخشیده‌اند، و حفاظت از این معنا در گرو نگهداری از ساختار اصلی و استخوان‌بندی کالبدی و عملکردی بافت است. با چنین نگاهی، مرمت بناهای قدیمی و حتی تخریب و بازسازی برخی بناها، و نیز استقرار فعالیت‌های معاصر در آن‌ها، نه‌تنها منافاتی با ماهیت بافت تاریخی ندارد، بلکه شرط لازم برای جلوگیری از فرسودگی آن است.
بنابراین علی‌رغم تصور غلط برخی مدیران، حفاظت موزه‌ای از تک‌بناهای تاریخی و اعمال تغییرات بنیادین در ساختار بافت، نه‌تنها کمکی به حفاظت از بافت نمی‌کند، بلکه موجب تسری کج‌فهمی درباره‌ی ماهیت و رویکرد درست مواجهه با بافت‌های تاریخی می‌شود. وضعیت کنونی مرکز شهر مشهد، نمودِ اِعمال چنین رویکردی است که در نتیجه‌ی آن چند خانه‌ی تاریخی مرمت‌شده در میان انبوهی از معابر عریض و پروژه‌های بزرگ‌مقیاس اقامتی و تجاری محصور شده‌اند.

به‌نظر می‌رسد ادراک برخی مدیران شهری شیراز نیز از چیستی «بافت تاریخی» محدود به تعداد ساختمان‌های واجد ارزش تاریخی است، و توجهی به ضرورت حفاظت از ساختار اصلی و استخوان‌بندی بافت ندارند. در چنین شرایطی، نقش متخصصان در آگاهی‌رسانی عمومی و کمک فکری به مدیران برای فهم دقیق چیستیِ بافت تاریخی و راه‌حل‌های مواجهه با آن، کلیدی است.
@CharTabaqeh