🔺راهرویی به‌عرض ۳۶۰ متر
برنامه‌ریزی برای توسعه‌ی فضاها، زیرساخت‌ها و امکانات معمولاً نه بر مبنای موارد استثنائی، بلکه بر اساس شرایط غالب صورت می‌گیرد؛ برای مثال به‌جای آن‌که فضا و امکانات اختصاصی متناسب با نیازهای رویدادی یک‌روزه (که صرفاً یک‌بار در هر ماه برگزار می‌شود) فراهم گردد، می‌توان با مدیریت منعطف فضاها و امکانات، هم به نیازهای شرایط خاص پاسخ داد و هم در سایر ایام، از همان فضا و امکانات به‌صورت بهینه استفاده کرد.
نمونه‌ی برگزاری مراسم شب‌های قدر در حرم مطهر رضوی مثالی ملموس از این موضوع است؛ شب‌هایی که به‌صورت استثنا خیابان‌های منتهی به حرم مطهر نیز مشابه صحن‌های حرم به استقرار شهروندان اختصاص می‌یابد و همزمان با پایان مراسم، کلیه‌ی ناوگان اتوبوس‌رانی شهر، به‌صورت متمرکز از مبدأ حرم به جابه‌جایی مسافران به‌سوی مناطق مختلف شهر می‌پردازند. در این مثال یا مثال‌های مشابه، توسعه‌ی فضاها متناسب با رویدادهای استثنائی منطقی به‌نظر نمی‌رسد، چراکه در سایر ایام سال استفاده‌ی مناسبی از فضا صورت نخواهد گرفت.
در حال حاضر نیز صحن جامع رضوی در حرم مطهر، تجربه‌ای ناموفق از توسعه‌ی فضاهای بزرگ‌مقیاس به شمار می‌رود؛ فضایی با عرض ۳۶۰ متر که در اغلب ایام سال و در اغلب ساعات شبانه‌روز صرفاً به‌عنوان مسیری برای گذار و دسترسی به سایر فضاهای حرم عمل می‌کند و صرفاً در ایام و ساعات محدودی در طول سال، کارکرد یک «صحن» را ایفا می‌نماید.
این در حالی است که نیم‌نگاهی به «بست»های حرم مطهر در سالیان گذشته (پیش از گسست میان حرم و شهر) نشان می‌دهد که چگونه می‌توان فضاهایی منعطف و چندعملکردی طراحی کرد که هم در روزهای عادی کارکرد داشته باشند و زندگی روزمره در آن‌ها جاری باشد، و هم در روزهای خاص بستری برای برگزاری رویدادهای جاذب جمعیت فراهم نمایند.
به‌نظر می‌رسد در شهرهای پویای امروز، استفاده از این رویکرد تاریخی و انعطاف‌پذیر همچنان می‌تواند راه‌حلی «پاسخ‌ده» و جایگزینی کارامد برای توسعه‌های تک‌عملکردی و غیرمنعطف به‌شمار آید.
@CharTabaqeh
Post #3131
441