۱۰ سپتامبر | روز جهانی پیشگیری از خودکشی

گاهی یک سؤال ساده می‌تواند شروع یک گفت‌وگوی مهم باشد.

یکی از باورهای رایج درباره خودکشی این است که اگر درباره آن حرف بزنیم، ممکن است فرد را بیشتر به انجام آن ترغیب کنیم؛ اما شواهد پژوهشی از این تصور حمایت نمی‌کنند.

مرورهای نظام‌مند و مطالعات انجام‌شده نشان داده‌اند که پرسیدن درباره افکار خودکشی، به‌خودیِ خود باعث افزایش افکار یا رفتارهای خودکشی نمی‌شود. حتی در برخی شرایط، همین گفت‌وگوی مستقیم می‌تواند فرصتی برای شناسایی خطر و رساندن فرد به حمایت مناسب فراهم کند.

پس اگر احساس کردیم یکی از اطرافیانمان حال خوبی ندارد، می‌توانیم به‌جای حدس زدن، با آرامش و بدون قضاوت از او بپرسیم:

— «این روزها به مردن یا خودکشی فکر کردی؟»

— «وقتی این فکرها میاد، چقدر احساس می‌کنی ممکنه بهشون عمل کنی؟»

— «برای آسیب زدن به خودت برنامه‌ای در نظر گرفتی؟»

— «الان چیزی در دسترست هست که ممکنه باهاش به خودت آسیب بزنی؟»

هدف از این سؤال‌ها ترساندن، بازجویی یا قضاوت کردن فرد نیست؛
هدف این است که بفهمیم الان چقدر در معرض خطر است و چه میزان کمک نیاز دارد.

اگر پاسخ‌ها نشان‌دهنده خطر فوری باشند، بهتر است فرد تنها نماند، دسترسی او به وسایل خطرناک تا حد امکان کاهش پیدا کند و در سریع‌ترین زمان از خدمات اورژانسی یا متخصص سلامت روان کمک گرفته شود.

اما اگر خطر فوری وجود نداشته باشد، باز هم لازم نیست در نقش «حل‌کننده تمام مشکلات» ظاهر شویم.

گاهی بهترین واکنش این نیست که بگوییم:
«به این چیزها فکر نکن.»
«زندگی قشنگه، قدرشو بدون.»
«خودکشی راه‌حل نیست.»
یا «ببین چقدر آدم‌ها مشکلات بزرگ‌تری دارن.»

به‌جای آن می‌توانیم بگوییم:

«می‌فهمم که الان شرایطت خیلی سخت شده. لازم نیست همین الان همه‌چیز رو حل کنیم؛ بیا قدم بعدی رو با هم پیدا کنیم.»

شنیدن بدون قضاوت، جدی گرفتن حرف‌های فرد و کمک گرفتن از افراد و خدمات تخصصی، می‌تواند بسیار مهم‌تر از پیدا کردن یک جمله‌ی «درست» باشد.

روز جهانی پیشگیری از خودکشی فقط درباره خودکشی نیست؛
درباره این است که فضایی بسازیم که آدم‌ها قبل از رسیدن به نقطه‌ی بحران، بتوانند درباره دردشان حرف بزنند.

امسال، سازمان جهانی بهداشت و انجمن بین‌المللی پیشگیری از خودکشی بر تغییر روایت درباره خودکشی و آغاز گفت‌وگو تأکید کرده‌اند. شاید یکی از مهم‌ترین تغییرها همین باشد که سکوت را با گفت‌وگویی امن، همدلانه و آگاهانه جایگزین کنیم. 🤍

یک گفت‌وگو لزوماً همه‌چیز را حل نمی‌کند؛
اما ممکن است باعث شود یک نفر، در سخت‌ترین لحظه‌اش، تنها نماند.

📚
Dazzi, T., Gribble, R., Wessely, S., & Fear, N. T. (2014). Does asking about suicide and related behaviours induce suicidal ideation? What is the evidence? Psychological Medicine, 44(16), 3361–3363.

🔹 انجمن علمی روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز
برای دنبال کردن مطالب علمی، آموزشی و آگاهی‌بخش در حوزه روان‌شناسی، همراه ما باشید. 🌱

[@chamran_psychology]