عصر سه‌شنبه‌های بخارا
هفتادمین نشست از سلسله نشست‌های عصر سه‌شنبه‌های بخارا به نقد و بررسی کتاب «فایده و دموکراسی: اندیشه‌های سیاسی جرمی بنتام» نوشتۀ فیلیپ اسکافیلد، ترجمۀ امید یعقوب‌زاده، با مقدمۀ مصطفی ملکیان که از سوی انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شده، اختصاص یافته است. این نشست در ساعت ۵ بعدازظهر سه‌شنبه بیست و یکم مهرماه ۱۴۰۵ با سخنرانی سعید لیلاز، امیرحسین خداپرست، امید یعقوب‌زاده و علی دهباشی در شهر کتاب نیاوران برگزار خواهد شد.
جرمی بنتام (۱۷۴۸ـ۱۸۳۲م) فیلسوف و اصلاح‌گر اجتماعی انگلیسی است که به عنوان بنیان‌گذار فایده‌گرایی مدرن شناخته می‌شود. او در آکسفورد تحصیل کرد و به ایتالیا، قسطنطنیه و روسیه سفر کرد. مهم‌ترین اثر او «مقدمه‌ای بر اصول اخلاق و قانونگذاری» است، که در سال ۱۷۸۹م منتشر شد. وی در این کتاب از اصل «فایده‌گرایی» دفاع می‌کند و عقیده دارد هدف قانون‌گذار باید این باشد که حداکثر خوشی و آسایش را برای حداکثر افراد تأمین کند. آرا و ایده‌های بنتام، بر قوانین رفتار با حیوانات، دارایی‌ها، مالیات، فقر، حق رأی و بسیاری قوانین دیگر اثر گذاشت.
نویسنده در این کتاب ضمن توضیح در خصوص مبانی فلسفی اصل لذت و بررسی روش‌های مختلف تحقق اصلِ بیشترین خوشی برای بیشترین تعداد افراد، به سه موضوع توجه کرده و آن‌ها را کاملاً در ارتباط با بحث اصلی خود یعنی تحقق خوشی جمعی می‌داند. یکی از مباحثی که در این کتاب و دیگر آثار بنتام بسیار مورد توجه قرار گرفته، نقدی است که بنتام به اعلامیۀ حقوق بشر فرانسه و آمریکا و تفکرات انقلابی داشته است. با توجه به اینکه بنتام اساس کسب معرفت را از راه مشاهده و تجربۀ امور عینی می‌داند، بنابراین هرگونه معرفت پیشینی را مردود دانسته و بر همین اساس تمامی ادعاهای مطرح‌شده در اعلامیه‌های حقوق فرانسه و آمریکا و ادعاهای خلاف واقع رهبران انقلاب فرانسه را، که به زعم بنتام مبتنی بر معرفت پیشینی بوده، حرف‌هایی بی‌پایه و اساس و چرندیات می‌نامد. هرچند تفکر چپ به معنای امروزی در دورۀ انقلاب فرانسه که همزمان با حیات بنتام رخ داد وجود نداشت، اما با کمی تأمل در انتقاد بنتام از انقلابیون فرانسه می‌توان پی برد که اساساً تمامی تفکرات با گرایش چپ می‌توانند شامل نقد بنتام باشند.
خیابان باهنر (نیاوران)، رو‌به‌روی کامرانیهٔ شمالی، شمارهٔ ۱۳۷ و ۱۳۵، شهر کتاب نیاوران
Post #12116
1.93K
- ❤ 34
- 👎 7