یک روایت عجیب در فضای مجازی دستبهدست میشود:
میگویند «جمیله رقاصه» از مدینه برای حج حرکت کرد؛ ۵ هزار نفر به خاطر او راه افتادند، مردم برای سلامت برگشتنش نذر کردند، ۲۰۰ شمشیرزن برای حفاظت از او فرستادند، وقتی برگشت مردم سه روز روزه گرفتند، از پشتبامها گل ریختند و گوسفند و شتر قربانی کردند!
اما یک سؤال ساده:
منبع این جزئیات کجاست؟!
اصل ماجرا در الأغانی ابوالفرج اصفهانی، ج۸، ص۲۹۴ به بعد آمده؛ اما درست در ابتدای همین گزارش، اصفهانی درباره کل این خبر میگوید:
«وَأَحْسَبُ الْخَبَرَ كُلَّهُ مَصْنُوعًا»
یعنی: «گمان میکنم تمام این خبر ساختگی است.»
جالبتر اینکه متن الأغانی اصلاً از ۵۰۰۰ نفر سخن نمیگوید.
آنچه در گزارش آمده این است که گروهی از خوانندگان و نوازندگان با جمیله همراه شدند؛ یک نقل، حدود ۳۰ مردِ خواننده را ذکر میکند و نقل دیگری از حدود ۵۰ قَیْنه سخن میگوید.
مردم مکه نیز هنگام ورود کاروان را دیدند و پس از بازگشت جمیله، در مدینه مجالس موسیقی برگزار شد.
حتی «سه روز» که در نقلهای امروزی به شکل «سه روز روزه گرفتن مردم» بیان میشود، در متن الأغانی چیز دیگری است:
سه روز مجلس موسیقی برگزار شد!
در روز سوم نیز از پنجاه ساز سخن گفته شده است.
پس در متن منبع، خبری از:
❌ ۵۰۰۰ نفر زائر
❌ ۲۰۰ شمشیرزن برای حفاظت
❌ نذر عمومی برای سلامت جمیله
❌ سه روز روزه گرفتن مردم
❌ گلریختن از پشتبامها
❌ قربانی کردن گوسفند و شتر برای بازگشت او
وجود ندارد.
بلکه حتی اصل روایت نیز از نگاه خودِ ابوالفرج اصفهانی محل تردید جدی است.
بنابراین اگر کسی این داستان را با آبوتاب تعریف میکند و بعد نتیجه میگیرد:
«ببینید مردم مدینه در آن زمان چقدر از دین فاصله گرفته بودند!»
باید قبل از نتیجهگیری، یک سؤال از او پرسید:
اگر خودِ منبع اصلی میگوید «این خبر را ساختگی میدانم»، چرا بخشهای ساختگی و اغراقآمیز بعدی را به عنوان تاریخ قطعی به مردم میفروشید؟!
⚠️ نقد انحرافات، با جعل یا بزرگنمایی تاریخی، خودش تبدیل به انحراف از حقیقت میشود.
تاریخ را باید با سند نقد کرد؛ نه با داستانی که هر نسل چند عدد و چند شاخوبرگ به آن اضافه کرده است.
#یک_دقیقه_تا_حقیقت
#شجاعی
@BotShenasi