Layer 4 – Transport layer

Va nihoyat butun OSI modelining yuragi bo’lgan transport layerga yetib keldik. Bu qavatda aslida juda ko’p narsa sodir bo’ladi, lekin ular asosan 2 ta muammoni yechishga yo’naltirilgan. Hozir shu ikki muammoni sabablari bilan ko’rib chiqishga harakat qilamiz.

1. Kompyuter qurilmalari rivojlanishi natijasida bitta komputerda bir vaqtda bir nechta dastur ishlashi imkoni tug’ildi. Bu esa networkingda yangi muammoni yuzaga chiqardi. Ma’lumotni tarmoqdagi qaysi qurilma yuborgani va qaysi qurilmaga yuborilayotganini ko’rsatish uchun biz IP addresslardan foydalangandik. Endi bu yetarli bo’lmay qoldi. Endi manzilda qurilmaning o’zini ko’rsatishdan tashqari shu qurilmadagi qaysi dastur yuborayotgani yoki qaysi dasturga yuborilayotganini ham ko’rsatish kerak bo’ldi. Sababi, bitta qurilmada bir vaqtda bir nechta dastur internetdan foydalanayotgan bo’lishi mumkin. Bu dasturlarga kelayotgan ma’lumotlar bir-biri bilan aralashib ketmasligi kerak, axir Telegramga kelishi kerak bo’lgan ma’lumotingiz Youtubega kelishini xohlamasangiz kerak?

Natijada portlar tushunchasi paydo bo’ldi. Portlar shunchaki bitta qurilmadagi har xil sonlar bilan belgilangan bir dunyo (aniqrog’i, 65536 ta) kirish eshiklari. Masalan, Telegram 8000 raqamli eshikdan ma’lumot yuboradi va qabul qiladi. Youtube esa 9000 raqamli eshikdan foydalanadi. Natijada, bitta komputerda ikkita dastur bir-biriga halaqit bermagan holatda internetdan foydalana oladi.

2. Network layer ma’lumotlarni yetkazib berishga xizmat qilsa ham u to’laqonli transport mexanizmi sifatida xizmat qila olmas edi, sababi uning imkoniyatlari juda kam edi. U xuddi g’ildirakka o’xshaydi. Bir o’zi to’la transport bo’la olmaydi, lekin transportlarning asosini tashkil qiladi. Mashina ham, mototsikl ham, avtobus ham g’ildiraklar ustida yuradi, lekin imkoniyatlari, narxi va vazifasiga ko’ra farq qiladi. Masalan, mashina qulay, ishonchli, lekin qimmat. Avtobus arzon lekin shu bilan birga noqulay va sekinroq. Mototsikl esa tez, nisbatan arzon lekin ishonchsiz.

@boboshersnotes