امروز می خواهیم یک مطالعه سریع داشته باشیم درباره دانشگاه های دنیا و از منظر دیگری به رتبه بندی آنها نگاه کنیم.
📈سیر تکامل دانشگاهها
برای اینکه بدانیم علم و صنعت کجاست، باید این پلههای رشد را بشناسیم:
نسل اول (آموزشمحور): هدف فقط انتقال دانش موجود و تربیت نیروی انسانی بود. (مدل تا اوایل قرن ۲۰).و اما دانشگاه نسل امروز یعنی نسل چهارم
نسل دوم (پژوهشمحور): پژوهش و تولید دانش جدید به آموزش اضافه شد. هدف تولید مقاله و مرزهای دانش است. (مدل قرن ۲۰ میلادی).
نسل سوم (کارآفرین): تجاری سازی دانش، ثبت اختراع، و ایجاد شرکتهای اسپین آف هدف اصلی شد. دانشگاه باید پولساز باشد.
ویژگیهای دانشگاه نسل چهارم
دانشگاه نسل چهارم یا «دانشگاه جامعهمحور و تأثیرگذار» تکاملیافتهترین مدل فعلی نهاد علم در جهان است. اگر نسل سوم به دنبال ثروتآفرینی بود، نسل چهارم به دنبال شکلدهی به محیط و آینده است.ویژگیهای کلیدی دانشگاه نسل چهارم:
۱. رهبری و هدایت جامعه (Strategic Leadership):
دانشگاه نسل ۴ منفعل نیست که فقط ببیند بازار چه میخواهد؛ بلکه فعالانه نیازها و روندهای آینده را میسازد. این دانشگاه در سیاست گذاریهای کلان کشور (آب، انرژی، محیط زیست) نقش عقل منفصل دولت را بازی میکند.
۲. مسئولیت اجتماعی (Social Responsibility):
هدف فقط سود اقتصادی نیست. دانشگاه خود را مسئول حل معضلات پیچیده اجتماعی مانند فقر، تغییرات اقلیمی، نابرابری میداند. تحقیق باید تأثیر اجتماعی داشته باشد، نه فقط سود مالی.۳. همآفرینی با ذینفعان (Co-creation):
دیوار بین دانشگاه و بیرون وجود ندارد. صنعت، دولت و مردم در طراحی سرفصلهای درسی و تعریف پروژههای تحقیقاتی مشارکت مستقیم دارند. مفهوم Open Campusاینجا شکل میگیرد.۴. بینرشتهای و فرارشتهای (Trans-disciplinary):
ساختار دانشکدهای صلب مکانیک جدا، برق جدا از بین میرود. تیمها حول مسئله شکل میگیرند. مثلاً برای حل مشکل ترافیک، تیمی متشکل از مهندسان عمران، متخصصان هوش مصنوعی، جامعهشناسان و روانشناسان تشکیل میشود.
۵. پایداری (Sustainability):
دانشگاه در مدیریت منابع خود و خروجیهایش، اصول توسعه پایدار و دانشگاه سبز را به شدت رعایت میکنددانشگاه علم و صنعت ایران کجاست؟
دانشگاه علم و صنعت ایران در حال حاضر در «اواخر نسل دوم و در حال گذارِ سخت به نسل سوم» قرار دارد.چرا نسل دوم است؟
بدنه اصلی فعالیتهای دانشگاه همچنان بر محور برگزاری کلاس و تولید مقاله ISI و پایاننامه میچرخد.چرا در حال گذار به نسل سوم است؟
و معیارهای ارتقای هیئت علمی عمدتاً بر اساس تعداد مقالات (H-Index) است، نه میزان ثروتی که برای دانشگاه خلق کردهاند یا مشکلی که از جامعه حل کردهاند.
دانشگاه دارای مرکز رشد، دفتر ارتباط با صنعت و پارک علم و فناوری است. اینها ابزارهای نسل سوم هستند.چرا نسل چهارم نیست؟
علم و صنعت به واسطه ذات فنی خود، قراردادهای خوبی با صنایع (مثل خودرو و ریلی) دارد، اما این ارتباط هنوز سیستماتیک نیست و بیشتر پروژهمحور است تا اکوسیستممحور.
تعدادی شرکت از دل دانشگاه بیرون آمدهاند، اما هنوز اقتصاد دانشگاه به آنها وابسته نیست و بودجه اصلی همچنان از دولت میآید.
اثرگذاری اجتماعی پایین: اگر فردا دانشگاه علم و صنعت تعطیل شود، آیا بحرانی در مدیریت شهری تهران یا سیاستهای کلان صنعتی کشور ایجاد میشود؟ پاسخ احتمالاً منفی است، چون دانشگاه در تار و پود تصمیمگیری جامعه تنیده نشده است.♦️دانشگاه علم و صنعت ایران یک دانشگاه نسل ۲.۵ محسوب میشود.♦️
جزیرهای بودن: دانشکدهها تعامل کمی با هم دارند. دانشکده معماری و دانشکده کامپیوتر کمتر پروژه مشترکی برای شهر هوشمند تعریف میکنند.
دانشگاه در «تولید علم» (نسل ۲) بسیار موفق و سرآمد است،برای همین می گوییم که علم و صنعت بهترین دانشگاه دهه ۷۰ اما در تبدیل علم به ثروت (نسل ۳) هنوز در ابتدای راه است و تا رسیدن به شکلدهی به آینده جامعه (نسل ۴) فاصله قابل توجهی دارد.🆔 @masireroshan_iust
و نکته بسیار مهم این است که مفهوم های نوظهوری من باب موضوع دانشگاه نسل پنجم بوجود آمده که محل نقش آفرینی هوش مصنوعی در این فضا است که دانشگاه های برتر دنیا به این سمت هستند و اگر مدیریت دانشگاه با همین سرعت پایین دنبال تغییرات اساسی باشد از دانشگاه های دنیا بشدت عقب افتاده است.