#testtahlili

Mana bu testga bir necha eʼtirozlarim bor

Hozir bu yerda men uchun toʻgʻri javob yoʻq. Chunki har bir variantdagi kamida bitta soʻzda oʻ harfi emas.
A: direktor
B: noyabr
C: traktor
D: kubok, noyabr

Eʼtirozim shundaki, bunday savollarga javob topish oʻqituvchining yashash hududiga koʻra farqlanadi. Masalan, Qoʻqon shaharda yashab, katta boʻlgan oʻqituvchi uchun hamma soʻzda o harfining oʻzi ishlatiladi. Mahalliy til shunaqa shakllangan. Boshqa hududlarda boshqacha. Shunday ekan, bu tarzda savol shakllantirish toʻgʻri emas.

Asosiy eʼtirozim boshqacharoq. Oʻzi bu test bilan oʻqituvchining qaysi koʻnikmasini baholashmoqchi? Menimcha, imloni bilishini. Yaʼni aslida oʻqituvchidan sen o harfi baʼzan oʻ tarzida talaffuz qilinsa ham o yozilishi kerakligini bilasanmi, yoʻqmi deyilyapti. Savolni shu tarzda shakllantirish mumkin edi. Taxminan bunday:

Qaysi qatordagi barcha soʻz toʻgʻri yozilgan?
A) boʻchka, direktor, boks, boʻlt
B) nayabr, kartoʻshka, noʻta, opera
C) tort, opera, traktor, tonna
D) toʻnna, noʻyabr, boʻchka, kuboʻk

Ana endi savol ortiqcha chalgʻituvchilardan xalos boʻldi. Nimani tekshirayotgani ham oydinlashdi.

Rasmdagi holatda esa, aytganimdek, chalgʻituvchi element – o harfi turli shevalarda turlicha talaffuz qilinishi bor.
Axir u oʻqituvchi, yozilgan qoidalarni bilishi kerak, deyishingiz mumkin. Lekin imlo qoidalarida ham, orfoepiya qoidalarida ham hamma soʻzni berib qoʻymagan. Demak, jonli tilga tayanishga majbur boʻlamiz. Jonli tilda esa, turlicha talaffuzlar mavjud. Koʻfe deydigan hududlar ham bor, kofe deydigan hududlar ham bor.

Eng yaxshisi, yuqorida aytganimday, testni oʻz koʻnikmasiga qaytarish kerak.

@birgap