شهر جدید، به مناسبت شروع بازسازی مناطق سیل زده و زلزله زده

https://t.me/bionicarchitecture

صبح ۴ اردیبهشت ۱۳۳۹ پیامی مخابراتی از لار به تهران ارسال شد که در آن کسی می‌گفت: «زلزله شدیدی اتفاق افتاد. لار به تلی از خاک تبدیل شد و گرد آن به هوا رفت...فعلا غیر از خودم و رئیس تلگرافخانه کسی نمی‌بینم.»
دوشب پیش زلزله خواب را از چشم مردم گرفته بود اما هیچ‌کس فکرش را نمی‌کرد چه حادثه‌ای در کمین است. دو روز بعد زلزله‌ای به بزرگی ۶.۷ ریشتر نواری از شهر خشتی لار را لرزاند؛ ۱۵ دقیقه مانده به ساعت ۴ عصر. روز وقوع زلزله در مدرسه‌ی رستگار جشن کودک برپا بود. دانش‌آموزان این مدرسه که در کوچه‌ی باریکی واقع شده بود، مشغول جشن بودند. زلزله که آمد دخترها هجوم بردند به سمت کوچه و دیوار آوار شد بر سرشان. گفته می‌شود ۱۶ دانش‌آموز در کوچه جان باختند. تنها از یک خانواده، معروف به جدیدی‌ها، بیش از هفتاد نفر جان خود را از دست دادند و خبرها حاکی از زلزله‌ای سهمگین می‌دادند. اما با وجود فاصله‌ی شهر از مرکز، نخستین کمک‌ها چندساعت پس از حادثه و در نیمه‌شب روز دوشنبه از بندرعباس به لار رسید. و بعد از شهرهای دیگر، جهرم، شیراز و ....
روزنامه‌ی کیهان، روی جلد ۶ اردیبهشت خود را به زلزله‌ی لار اختصاص داد و نوشت: «سه هواپیما دائما بر روی شهر لار نان می‌ریزند.»...
طوفان و ﭘﺲ ﻟﺮزه‌ﻫﺎی پیاپی باعث پناه بردن اهالی به فضاهای باز شد. تا این‌که ۱۶ روز پس از حادثه کامیون‌های ارتش، خانه‌‌های چوبی اسکان موقت را به لار رساندند و آرامش نسبی در شهر حاکم شد. تشکیلاتی برای تامین مسکن زلزله‌زدگان شکل گرفت و زمزمه ایجاد شهری جدید در لار پیچید. مطالعات زمین‌شناسی شهر را برای زندگی ناایمن تشخیص داده بود و پس از قطعی‌شدن تصمیم جابه‌جایی شهر، هیئت کمک به آسیب‌دیدگان مطالعات خود را برای احداث شهر جدید آغاز کرد. در ۱۵ اردیبهشت ۳۹، به این منظور ماده واحده‌ای با قید یک فوریت از طرف دولت به مجلس رفت و خیلی زود تصویب شد. کمیسیونی به‌منظور نظارت بر مخارج ساخت شهر تشکیل شد که اعضایش را روحانیان و معتمدین محلی تشکیل می‌دادند و بر ساخت شهر نظارت داشتند. چالش اصلی این بود که شهر جدید را کجا بسازند؟ پیشنهادهای مختلفی مطرح شد که در نهایت پیشنهاد استانداری قبول شد؛ ساخت شهر در ۴ کیلومتری شهر تخریب‌شده. پس از انتخاب مکان مقاومت‌های محلی شکل گرفت. مردم قصد ترک خانه‌های آوارشده‌ی خود را نداشتند... در مراسم کلنگ‌زنی ساختمان شهر جدید، مدعیان با برخورد شدید استاندار مواجه شدند. استاندار در این مراسم با بیان علت ایجاد شهر جدید که همان دوری از منطقه زلزله‌خیر بود، کمیسیونی را برای رسیدگی به این ادعاها تشکیل داد و با خرید اراضی با قیمت واقعی آن، مشکل رفع شد.
طراحی، نظارت و اجرای نقشه شهر جدید توسط مهندسین شرکت نفت صورت گرفت. شهری با ۱۲ خیابان شمالی-جنوبی و ۱۲ خیابان شرقی-غربی با عرض‌های ۱۲، ۲۰، ۳۰ و ۴۵ متری. در نقشه‌ی این شهر فضاهایی برای ساخت واحدهای تجاری و ادارات و موسسات عمومی در نظر گرفته شده بود. سازمان برنامه تهیه آب شرب شهر را برعهده گرفت و تامین برق شهر نیز با کمک مالی هیئت کمک به آسیب‌دیدگان و اعانه‌های مردمی انجام شد. بانک ملی، ساخت کوی کارمندان و ساختمان جدید خود در شهر جدید را آغاز کرد و وزارت فرهنگ ساخت مدارس را متقبل شد. ساختمان‌های جدید ترکیبی از بتن و آهن بود تا در برابر زلزله‌های آتی مقاوم باشد. سازه‌ها به صورتی طراحی شدند که در گرمای طاقت‌فرسای منطقه قابل سکونت باشند. پلان هر خانه به صورت دو اتاق و یک آشپزخانه با زیربنای ۷۲ مترمربع طراحی شده بود که سقفی شیب‌دار آن را می‌پوشاند. شهر جدید لار پس از اتمام عملیات بیش از ۵ میلیون مترمربع وسعت داشت. شهر جدید دارای دو میدان و ۵۰ کیلومتر خیابان بود؛ با بلوارهای درختکاری شده، حمام، دبیرستان و مراکز اداری و درمانی.
هرچند تا مردم به خانه‌های جدید اعتماد کنند و به آن‌جا نقل مکان کنند مدتی زمان صرف شد اما شهر جدید لار حالا پس از گذر سالیان، به شهری کامل و خوش‌ساخت تبدیل شده و نقطه‌ی اصلی شهر لار است. جایی که تا امروز به نام «شهر جدید» شناخته می‌شود.

https://t.me/bionicarchitecture

واقعیت این است که زلزله‌ی لار به نسبت بلایای زمانه‌ی خود تلفات زیادی نداشت (۴۵۰ نفر کشته و ۲۰۰۰ مصدوم) اما با این‌وجود این زمین‌لرزه بدون شک یکی از نقاط اساسی تغییر ساختاری منطقه لارستان است.

https://t.me/bionicarchitecture

منبع:
http://bit.ly/2ICte6M