✍️ دکتر شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران و سردبیر مجله شورای پزشکی ایران (JIMC)، در یادداشتی تکان‌دهنده با عنوان «آیا اسپرینگر نیچر در حال تکرار ماجرای گالیله است؟»، از رفتار ناشران بزرگ بین‌المللی، به‌ویژه Springer Nature، با محققان ایرانی به‌شدت انتقاد کردند.
📄نکات کلیدی این یادداشت:
🔺رد خودکار: دکتر آخوندزاده فاش کرد که این ناشران در حال «رد خودکار» (Automatic Rejection) مقالات محققان ایرانی با استناد به تحریم‌های بین‌المللی هستند.
🔺پس گرفتن مقالات در مرحله چاپ: نگران‌کننده‌تر اینکه، برخی مقالات که فرآیند داوری را با موفقیت طی کرده و به مرحله «آماده‌سازی نهایی برای چاپ» (Galley Proof) رسیده بودند، ناگهان توسط ناشر پس گرفته شده‌اند.
🔺تشبیه این رفتار به محاکمه گالیله: دکتر آخوندزاده این اقدام را «تحریم علمی» (Scientific Sanctions) خوانده و آن را به رفتار کلیسا با گالیله تشبیه کرده است؛ جایی که علم قربانی ملاحظات سیاسی و ایدئولوژیک می‌شود.
🔺فرسایش بی‌طرفی آکادمیک: این رویه، اصل «بی‌طرفی آکادمیک» (Academic Neutrality) و «جهان‌شمولی علم» را به شدت تضعیف می‌کند.
🔺تناقض تلخ: دکتر آخوندزاده در این یادداشت به این پارادوکس اشاره می‌کند که بسیاری از همین محققان ایرانی که مقالاتشان رد می‌شود، همزمان به‌عنوان داور، عضو هیئت تحریریه و حتی سردبیر در همان مجلات غربی در حال خدمت به جامعه علمی جهانی هستند. این نشان می‌دهد که رد مقالات آن‌ها نه به دلیل عدم شایستگی، بلکه به بهانه تحریم‌های سیاسی است.
دکتر آخوندزاده در این یادداشت به هشداری جدی درباره خطر سیاسی شدن علم تأکید می‌کند و در جمله پایانی این یادداشت نکته کلیدی زیر را یادآور می‌شود:
«علم باید پناهگاهی برای تفکر آزاد، بحث و مناظره دقیق و همکاری جهانی باقی بماند، نه اینکه به یک قربانی در بازی مانورهای ژئوپلیتیک تبدیل شود.»
«کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی»
🆔@stud_res