نگاهی به ورود G3 به ایران

بخش اول

در این گزارش فقط منابع غیرفارسی استفاده شده‌اند و اولویت با اسناد دولتی، اسناد پارلمانی، آرشیوهای دانشگاهی/تاریخی و پژوهش‌های تخصصی است. منابع فارسی عمداً در این گزارش وارد نشده‌اند.
اسناد آرشیوی نشان می‌دهند که ایران از سال ۱۹۶۵ به دنبال دریافت مجوز تولید داخلی G3 و MG1 بود و هم‌زمان درخواست تحویل اولیه سلاح برای آزمایش و کمک مالی برای ایجاد ظرفیت تولید را مطرح کرد.

در ۱۱ سپتامبر ۱۹۶۶، جمهوری فدرال آلمان و ایران قراردادی برای گسترش زرادخانه نظامی ایران منعقد کردند. طبق پژوهش‌های مبتنی بر اسناد آلمانی، این توافق شامل اجازه تولید G3 و MG1، صادرات تجهیزات تولید، تحویل اولیه ۱۰٬۰۰۰ قبضه G3 و ۱٬۰۰۰ قبضه MG1 به همراه چند میلیون فشنگ، و تأمین هزینه تجهیزات تولید تا سقف ۲۲ میلیون Deutsche Mark بود.

همچنین ایران حدود ۲۳ میلیون DM از منابع خود در قرارداد با شرکت‌های آلمانی سرمایه‌گذاری کرد، بنابراین بسته قردادی حدودا ۴۵ میلیون DM ارزش داشت.
اجرای صنعتی پروژه به شرکت Fritz Werner سپرده شد. دولت فدرال آلمان بعدها در سال ۱۹۸۹ به‌طور رسمی تأیید کرد که این شرکت در فاصله ۱۹۶۶ تا ۱۹۶۸ یک تأسیسات تولید G3 در ایران احداث کرده است.


منابع مختلف ظرفیت تولید پیش از انقلاب حدود ۱۴۵٬۰۰۰قبضه G3 در سال، برآورد کرده‌اند؛ با وقوع انقلاب و آسیب به خط تولید ظرفیت تولید کاهش پیدا کرد و تا ۱۹۷۲، گزارش اطلاعاتی دولت آمریکا ظرفیت کارخانه مسلسل سازی را ۳۰٬۰۰۰ G3 در سال و ۵٬۰۰۰ MG1 در سال ثبت کرده است و بنظر این ظرفیت در بعد انقلاب حدود ۵۰٬۰۰۰ قبضه در سال بوده است.


نگاهی به روند درخواست ایران :
سفیر آلمان غربی در تهران به وزارت خارجه آلمان در ۴ اوت ۱۹۶۵ گزارش می‌کند که در ملاقات با وزیر جنگ ایران ( احتمالا سپهبد اسدالله صنیعی ) در ۲۸ ژوئیه، درخواست شاه برای تولید داخلی G3 و MG1 مطرح شده بود. در ابتدای مسیر ایران در ابتدا خواهان دریافت رایگان ۱۰٬۰۰۰ قبضه از مدل اول و ۱٬۰۰۰ قبضه از مدل دوم برای آزمایش بود. همچنین ایران علاوه بر این، برای شروع تولید داخلی به ۱۴٫۸ میلیون DM کمک اولیه و یک وام ۲۱ میلیون DM برای سایر هزینه‌ها درخواست کرده بود.

شاید یکی از مسائلی که باعث انتخاب G3 به عنوان سلاح سازمانی ارتش در آن زمان شد مسئله وجود خط تولید در ایران بود ، در آن دوره حداقل دو اسلحه FN FAL و M14 نیز مورد بررسی قرار گرفته بودند. یکی از ریشه های این مسئله را می‌توان در گزارش دولت آمریکا در اوایل دهه 70 جستجو کرد که در آن بیان می‌شود : ایران مشتاق بوده است تولید تسلیحات داخلی را به‌عنوان بخشی از تلاش‌های خود برای تنوع‌بخشی گسترش دهد.


در ۱۱ سپتامبر ۱۹۶۶، جمهوری فدرال آلمان و ایران با امضای قراردادی توافق کردند تا دولت آلمان اجازه تولید G3 و MG1 را در زرادخانه ایران داده و تجهیزات لازم برای تولید نیز از آلمان صادر شود. ۲۲ میلیون مارک برای نوسازی زرادخانه شاهنشاهی اختصاص یافت تا تفنگ G3 که در آلمان توسعه یافته بود، در ایران تحت لیسانس تولید شود.


نکته : اسلحه MG1 که در متن به آن اشاره شده است ، در مواقع نسخه اولیه MG3 است. از 1958 نخستین سری تولید شده از MG 42 بود که با کالیبر 7.62 ناتو تغذیه میشد. این نسخه تا 1968 تولید شد و سپس جای خود به MG3 داد.

L.t
@BallisticBrain