تقریباً در هر آزمایشگاهی بطری‌هایی وجود دارند که سال‌ها در قفسه مانده‌اند و این سؤال پیش می‌آید:
آیا هنوز قابل استفاده هستند؟

✔️اولین کاری که باید انجام دهید، بررسی برچسب (Label) بطری است.

🔻1. تاریخ انقضا (Expiry Date)
ابتدا روی لیبل بطری را بررسی کنید.

در بسیاری از بطری‌های Merck و Sigma-Aldrich تاریخ انقضا به یکی از این صورت‌ها درج شده است:
EXP: YYYY-MM
Use Before
اگر تاریخ انقضا روی بطری درج شده باشد، بعد از آن تاریخ شرکت سازنده دیگر کیفیت اعلام‌شده در COA را تضمین نمی‌کند.

🔻2.اگر تاریخ انقضا روی بطری نبود، چه کار کنیم؟
برخی محصولات، به‌ویژه مواد پایدار، ممکن است تاریخ انقضا روی لیبل نداشته باشند.

در این حالت:
✅ شماره Lot Number (شماره بچ یا لات) را از روی بطری یادداشت کنید.

سپس وارد سایت مرک و یا سیگماآلدریچ شوید و Certificate of Analysis (COA) همان لات را دریافت کنید.

در COA معمولاً اطلاعاتی مانند:
✔️تاریخ تولید
✔️تاریخ آزمون (Test Date)
✔️تاریخ بازآزمون (Retest Date) یا در برخی محصولات تاریخ انقضا
✔️مشخصات کیفی
قابل مشاهده است.

🔻3.ظاهر ماده را بررسی کنید.
حتی اگر تاریخ آن نگذشته باشد، موارد زیر نشانه کاهش کیفیت هستند:
✔️تغییر رنگ ✔️کلوخه شدن✔️ایجاد رسوب ✔️کاهش حجم مایع

🔻4. شرایط نگهداری را بررسی کنید.

✔ آیا همیشه درب بطری بسته بوده؟
✔ در دمای مناسب نگهداری شده؟
✔ دور از نور و رطوبت بوده است؟

🔻5.نوع کاربرد ماده را در نظر بگیرید.

اگر قرار است ماده برای:
HPLC / GC/ LC-MS /ICP
آزمون‌های معتبر یا تولید مواد دارویی و تهیه محلول های استاندارد استفاده شود، بدون تردید از ماده جدید استفاده کنید.


✅در نتیجه:
آیا می‌توان از ماده تاریخ گذشته استفاده کرد؟
پاسخ به نوع ماده و کاربرد آن بستگی دارد.
در بسیاری از تحقیقات آموزشی یا آزمایش‌های غیرحساس، اگر ماده ظاهر طبیعی داشته باشد و در شرایط استاندارد نگهداری شده باشد، ممکن است پس از انجام آزمون‌های کنترل کیفیت قابل استفاده باشد.

آزماپویان شیمی؛ همراه لحظه‌های آزمایشگاهی شما