این روزها بحث انتخاب رشته در خانواده ها داغه. بحث حیاتی و مهمی هست. اما متاسفانه ملاحظه می کنم که از منظر بسیاری از خانواده ها دنیا هنوز روی پاشنه ۳۰سال پیش می چرخه. هنوز فکر می کنند رشته هایی که ۳۰ سال پیش آینده شغلی خوبی داشتند الان هم دارند. دنیا عوض شده و مقبولیت رشته ها از نظر پولسازی و آینده شغلی نیز هم. هوش مصنوعی خیلی چیزها را عوض کرده و بیشتر هم عوض خواهد کرد. بسیاری از شغل ها مانند برنامه نویسی کامپیوتر دیگه به اندازه قبل مقبولیت ندارند چون هوش مصنوعی این کار را بهتر از یک برنامه نویس متوسط انجام می ده. البته هنوز برنامه نویسی های خیلی ابتکاری دست انسان هست و دست آخر یک آدم باید باشه که مسئولیت حقوقی برنامه نویسی را بر عهده بگیره. اما دیگه خیل عظیم برنامه نویس لازم نیست. با کمک هوش مصنوعی یک برنامه نویس خبره می تونه جای یک تیم بزرگ برنامه نویس را بگیره. این یعنی دیگه شرکت ها به طور فله ای برنامه نویس استخدام نخواهند کرد و این یعنی آینده شغلی برنامه نویس خیلی هم درخشان نخواهد بود. فعلا در اروپا رشته computer science که جزو زیر شاخه های ریاضی است رو بورس هست چون که مبنای هوش مصنوعی (Large Language Models (LLM را در دست دارند. در اسپانیا چند سالی است که محبوبیت این رشته از پزشکی جلوتر زده. در ایران هم این شاخه هست. این شاخه در دانشگاه تهران و دانشگاه صنعتی شریف از کیفیت مقبولی برخوردار هست. (شاید دانشگاه های دیگر هم داشته باشند. در باره اش تحقیق کنید.) البته اون هم شاید عوض بشه و شاید چند سال بعد از بورس بیافته. خلاصه این که در دنیای امروز این طور نیست که مد سی سال قبل هنوز مونده باشه و فرزند شما با چیزی که در چهار سال در دانشگاه می آموزه بتونه ۳۰ سال کار کنه و از قِبَل آن، نون در بیاره. ذهنیت خود و فرزند خود را برای این دنیای سریعا در حال تغییر، آماده کنید تا بعدا سرخورده نشوید. چیزی که فرزند شما باید بیاموزه این هست که بتونه با هوشمندی نقش خودش را باز تعریف کنه. باید فکر کردن بیاموزه نه فقط مهارت! رسانه های اون ور آبی هم دایم آموزش ایدئولوژیک دبیرستان های ایران را به سخره می گیرند و با لحن همه چیز دان می گویند دبیرستان باید «مهارت» بیاموزه. نظرشان غلط هست.چیزی که دبیرستان باید بیاموزه «فکر کردن» هست نه «مهارت» و نه به طریق اولی ایدئولوژی. مثال می زنم: ۴۰ سال پیش همه جا کلاس های آموزش مهارت «ماشین نویسی» بود. الان دیگه این مهارت به کار نمی آد. حدود ۶۰ سال پیش زبان فرانسه محبوب ترین رشته برای دختران طبقه متوسط بود چون که می توانستند دبیر زبان فرانسه شوند که در زمان خود خیلی کلاس و پرستیژ داشت. سیاست تغییر کرد و زبان انگلیسی در مدارس جایگزین فرانسه شد و فارغ التحصیلان زبان فرانسه بیکار ماندند! با پیشرفت سریع تکنولوژی، مهارت ها به سرعت بلااستفاده می شوند. اما کسی که فکر کردن بلد باشه در دنیای جدید هم برای خودش نقشی بازتعریف می تونه بکنه. به دلیل اهمیت این پست لطفا آن را به اشتراک بذارید. یاسمن فرزان، پژوهشگر فیزیک ذرات بنیادی ۱۴ مهر ۱۴۰۵