موانع تسلیم

تسلیم در برابر خدا امتیازی ویژه و توفیقی والاست. در عین حال، برخی عوامل این توفیق را زایل می سازند که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم:
از جمله عواملی که مانع تسلیم در برابر خدای شوند، «شیطان» است. به این آیه توجه کنید:
۱. «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ»
ای کسانی که ایمان آورده اید! همگی به اطاعت خدا در آید و گام های شیطان را دنبال نکنید- او برای شما دشمنی آشکار است!»

«قُلْ أَنَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلَى أَعْقَابِنَا بَعْدَ إِذْ هَدَانَا اللَّهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّيَاطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرَانَ لَهُ أَصْحَابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنَا قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَأُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ
«بگو آیا به جای خداوند چیزی را بپرستیم که نه به ما سودی می رساند و نه زیانی و بعد از آن که خدا هدایتمان کرد، عقب گرد کنیم؟ مانند کسی که شیطان او را به بیراهه کشانده و در زمین سرگشته مانده است؛ در حالی که یارانی هم دارد که وی را به هدایت می خوانند که به سوی ما بیا؛ ولی نمی تواند؟ بگو: بی گمان هدایت خواهد هدایت حقیقی است و ما دستور یافته ایم که تسلیم پروردگار جهانیان باشیم».

عدم شناخت خدا، صفات و افعال او

عدم شناخت خدا و عدم معرفت به صفات و افعال خدا، از دیگر عوامل گردنکشی در برابر اوست:

.

لجاجت و عناد

عناد و لجاجت از دیگر عوامل عدم تسلیم در برابر خداست:
«إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ وَمَنْ يَكْفُرْ بِآيَاتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ»
در حقیقت، دین نزد خداوند، همان اسلام است؛ و اهل کتاب در آن اختلاف نکردند، مگر پس از آن که به حقانیت آن پی بردند؛ آن هم به خاطر رقابت میان آن ها بود و هر که به آیات خدا کافر شود، خدا سریع الحساب است.

راهکارهای تقویت تسلیم

اخلاص و قصد قربت در همه امور

«قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ»
بگو: نماز و عبادت و زندگی من، همه برای پروردگار جهانیان است. [او] که شریکی ندارد و به همین امر دستور یافته ام و من نخستین مسلمان هستم.

دوری از شرک

«قُلْ إِنَّنِي هَدَانِي رَبِّي إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دِينًا قِيَمًا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ * لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ»
بگو: هر آنچه پروردگارم مرا به راه راست و دینی استوار که همان آیین ابراهیم حق گراست هدایت نمود و او از مشرکین نبود خداوند شریکی ندارد و به همین امر دستور یافته ام و من نخستین مسلمانم.



دوستی مؤمنان؛ شرط سلامت دل

سلامت دل، به عواملی بستگی دارد که از جمله آن ها دوست داشتن مؤمنان است. امام علی(ع) فرمودند:
لَا يَسْلَمُ لَكَ قَلْبُكَ حَتَّى تُحِبَّ لِلْمُؤْمِنِينَ مَا تُحِبُّ لِنَفْسِك‏
؛ قلب تو سالم نمی شود مگر آن که برای مؤمنان همان چیزی را بپسندی که برای خود می پسندی.

خالی کردن قلب از حُبِّ دنیا

از امام صادق در تفسیر آیه ۸۸ سوره شعراء «إِلَّا مَنْ أَتَی اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ»؛ سؤال کردند امام فرمودند: «ُّ هُوَ الْقَلْبُ الَّذِي سَلِمَ مِنْ حُبِّ الدُّنْيا؛ قلب سلیم، قلبی است که از حب دنیا خالی بماند»

تفکر در عظمت خداوند

چنان که در حدیث از امیر المؤمنین (علیه السلام) آمده است: « مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّه‏ ...
 ؛ هر که خود را شناخت خداوند را می شناسد که نهایت باعث تسلیم انسان در برابر خداوند می شود.