معنویت چیست؟

آیا معنویت را به معنای امر روحانی در نظر می گیرید یا آن را با معنای زندگی مترادف می دانید؟ به دیگر سخن اگر کسی به هیچ امري ماورای خودش باور نداشته باشد، اما در زندگی هدفمند باشد و اهدافش زندگی را برایش معنا کند می توان گفت معنویت در زندگی این شخص حضور دارد و از سلامت روان برخوردار است؟

فرانکل معناخواهی را ویژگی بنیادی هستی می داند. و «نیچه» می گوید: کسی که چرایی برای زندگی کردن دارد با هر چگونگی می سازد.

به نظر فرانکل جستجو برای یافتن معنا در زندگی، اساس سلامت روانی و پادزهر خودکشی است. پژوهشگران معتقدند که جست و جوی معنا و هدف، سزاوارتر از جستجوی شادکامی است.

به نظر طیب رشید، روان شناس پاکستانی که همکار نزدیک مارتین سليگمن است، افرادی که فعالیت های هدفمند مشخصی دارند که آنها را با اهداف بزرگتری پیوند می دهد  به چیزی می رسند که آن را زندگی با معنا می گوییم. در
کتا بهای روان شناسی دین، روان شناسی معنویت، روان شناسی مثبت واژه ها و تعابیر معنا و هدف در کنار هم و اغلب در ارتباط با دین و معنویت به کار رفته است.

«لوئیس هاپ واکر» می گوید: مقصود من از معنای زندگی آن است که زندگی دارای هدف، منطق یا طرحی ذاتی است. و بعد تصریح می کند که این معنا و هدف با خداباوری اصالت پیدا می کند. اگر خداباوری صحت داشته باشد و موجودی متعالی، خیرخواه، و حاکم بر جهان وجود داشته باشد هشت مدعای زیر صادق خواهد بود:

ما تبیین قانع کننده ای از منشأ و قوام جهان داریم.

خیر بر شر غلبه خواهد کرد.

خدا ما را دوست دارد و دل نگران ماست.

ما پاسخی داریم به این سؤال که چرا اخلاقی باشیم.

عدالتِ عالم گیر، بر جهان حاکم است.

همه انسان ها ارزش برابر دارند.

لطف و غفران الهی پایانی خوش برای همه دارد.

زندگی پس از مرگ وجود دارد.

اگر خداباوری کاذب باشد و سکولاریسم صادق، هیچ مبنای واضحی برای تساوی انسا نها وجود ندارد، هیچ دلیلی وجود ندارد که با همه مردم با احترام مساوی رفتار کنیم. هیچ پاسخ واضح و بی پیرایه ای به این پرسش داده نمی شود که چرا باید اخلاقی باشیم. حتی وقتی که اخلاقی به سود ما نیست؟ یا هیچ هماهنگی و هدفی در جهان احساس نمی شود.

ویلیام کامپتون و ادوار هوفمان در کتاب «روان شناسی مثبت علم شادکامی و شکوفایی» که ویراست دوم آن در سال 2013 منتشر شده  است در فصل دهم با عنوان«دین، معنویت و بهباشی» می نویسند: دین دست كم از طریق هر عامل به بهباشی و سلامت جسم و روان ما اثر مطلوب می گذارد، یکی از این عوامل «معنابخشی و تعیین هدف است.»