سرآغاز
نظر بر اینکه هر فیضی که از خداوند می رسد بتوسط اسماء الهی است بنابراین شیخ محمود شبستری در جواب هروی آغاز کتاب را با نام علیم حکیم شروع کرده و می فرماید:
« بنام آن جان را فکرت آموخت » « چراغ دل به نور جان بر افروخت»
بزرگترین هدف انسان ، شناخت خداوند است . برای شناختن خداوند دوراه وجود دارد: اول روش استدلالی ، دوم راه کشف و شهود . هر دو روش فوق محتاج تفکر است و به عبارتی «فکرت » سیر از ظاهر بباطن و از صورت به معنی است . «جان »به معنای روح است که مرکز تفکر است.
بواسطه عظمت پروردگار که دارای اسماء زیاد است در این بیت به هیچ یک از اسماء الهی اشاره نفرموده و گفته است «بنام آن که » در واقع کلمه «آن» در این بیت اشاره به جمیع اسماء الهی دارد.
چون «دل » واسطه روح و نفس است به همین جهت فرموده که «چراغ دل به نور جان بر افروخت » در این بیت دل را به چراغ تشبیه کرده است، چون رؤیت جمال حق فقط با دل میسر است .
هم چنین نور را به جان از آن جهت نسبت داده که جهان یعنی روح از تیرگی ها مبرّاست. بنابراین معنی بیت چنین خواهد بود:
بنام خداوندی که به روح انسان اندیشیدن آموخت و دل انسان را که مانند چراغی است با نوری که از روح منشاء می گیرد فروزان نمود.
Post #2847
190