یَا أَیُّهَا الْإِنسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِیهِ؛
ای انسان، حقّا که تو به سوی پروردگار خود به سختی در تلاشی و او را ملاقات خواهی کرد».
مفهوم واژه کدح و ملاقی
کلمه «کدح» تنها یک بار و در سوره انشقاق به کار رفته است و به معنای حرکت و تلاش همراه با رنج و خستگی است و چون با کلمه «الی» متعدی شده، در آن سیر و حرکت نهفته است. اما کلمه «ملاقی» اسم فاعل از باب مفاعله و ثلاثی مجرد آن «لقی» است که از مصدر و ماده «لقا» به معنای روبه رو و مصادف شدن اشتقاق یافته است. فعل ثلاثی مجرد «لقی» هنگامی به كار میرود که عمل به هم رسیدن و برخورد کردن از یک طرف انجام پذیرد و اگر برخورد و به هم رسیدن دو جانبه و از هر دو طرف رخ دهد، از فعل «تلاقی» یا «مقابله» استفاده میشود. در این صورت فعل و اقدام به هر دو طرف نسبت داده میشود، چون در باب «مفاعله»، مطاوعه، به معنای موافقت و اقدام دوجانبه نهفته است. فعل تلاقی و واژه ملاقات در مورد دو چیز و یا دو کسی به کار میرود که از هم دور بوده و فاصله و جدایی بین آن دو وجود داشته باشد و اکنون آن دو به هم رسیدهاند و در مورد دو چیزی که پیشتر بین آن دو جدایی و فاصله نبوده، به کار نمیروند. در تعبیراتی که در قرآن درباره لقا و ملاقات با خداوند، کلمه «رب» و یا «الله» به صورت مفعول ذکر شده است، مشتقات «لقا» یا به صورت اسم فاعل و یا به صورت مصدر به «الله» و یا «رب» و یا ضمیر راجع به آن دو آمده است.
درباره ضمیر کلمه «ملاقیه» در آیه شریفه گفتهاند مرجع آن خداوند است؛ بدین معنا که انسان در نهایت حرکت همراه با رنج و تلاش خویش و عملی که به هم رسانده است، خداوند را ملاقات میکند. باید افزود که کلماتی چون، لقا، ملاقی و یلاقی و دیگر مشتقات آنها حدود بیست بار در قرآن در ارتباط با لقا و ملاقات با خدا به کار رفتهاند. حدود ده بار نیز درباره ملاقات روز قیامت به کار رفته است
Post #2589
60