مقدّمه
حواس باطني بخشي از دستگاه يا به تعبير دقيقتر، بخشي از قواي ادراكي انسان و حيوان را تشكيل ميدهند. از ديرباز، بر نقش اين قوا در معرفت انسان و حيوان تكيه شده و مورد بحث و نظر قرار گرفتهاند. در مورد حواس باطني، مباحث بسياري در علمالنفس مطرح شده كه عمدتاً مباحثي وجودشناختي است. در علمالنفس، نفس به اقسام سهگانه (نباتي، حيواني و انساني) تقسيم و به شرح و بررسي قواي هر يك از آنها پرداخته ميشود. حواس ظاهري و باطني از قواي ادراكي اختصاصي نفس حيواني به شمار ميروند و در انسان و حيوان موجودند. در مورد قواي ادراكي نفس، مباحثي از اين قبيل بررسي ميشود: جسماني بودن يا غيرجسماني بودن حواس باطني، شمار آنها و ادلّه اثباتكننده هر يك از آنها. در ميان انبوه مباحث، ميتوان نكتهها و بحثهايي را يافت كه صبغه معرفتشناختي دارد. در اين نوشتار، صرفاً مباحث معرفتشناختي مربوط به حواس باطني مطرح گرديده و از اين منظر، درباره آنها بحث شده است. اما به دليل آنكه مباحث معرفتشناختي آنها ارتباط تنگاتنگي با مباحث وجودشناختيشان دارد، طي مباحث خود به آنها نيز اشارهاي داريم
Post #2564
63