غایت نهایی فلسفه، شناخت حقایق همه موجودات و استکمال نفس ناطقه انسانی است. اکنون این پرسش وجود دارد که آیا برای تحقق چنین غایتی، فلسفه نظری کافی است و یا به فلسفه دیگری نیاز است؟ این ارائه با روش تحلیلی به دنبال تبیین این واقعیت است که برای تحقق کمال نهایی انسان، به فلسفه و حکمت عملی احتیاج است و امتداد فلسفه نظری در فلسفه عملی در این راستا ضروری است. از نگاه فیلسوفانی مانند فارابی و ابن‌سینا، برای رسیدن انسان به سعادت و کمال نهایی، تنها فلسفه نظری که به شناخت حقایق موجوداتی می‌پردازد که اراده و اختیار انسان در تحقق آنها دخالت ندارد کفایت نمی‌کند، بلکه دست­یابی به آن نیازمند فلسفه دیگری به نام حکمت عملی است که به شناخت موجوداتی که اراده و اختیار انسان در تحقق آنها دخیل است می­پردازد. به دیگر سخن تامین غایت نهایی انسان به شناخت حقایق ارادی و عمل به آنها برای کسب فضائل وابسته است و دانش متکفل این شناخت، علم مدنی و یا همان حکمت عملی است. بنابراین سعادت انسان برآیند دست‌یابی به فضایل نظری و فضایل عملی است و انسان با شناخت حقایق موجودات و نیز انجام رفتارهای نیک و برخوردار بودن از فضائل و دوری از رزائل است که به سعادت قصوی می‌رسد.

به بیان دیگر سعادت برآیند دست‌یابی انسان هم به فضایل نظری (حق) و هم به فضایل عملی (خیر) است و فضایل نظری با عقل نظری و فضایل عملی با عقل عملی به دست می‌آید. یعنی بخشی از فضایل نظری که مربوط به شناخت حقائق موجوداتی است که به اراده انسان نیست با حکمت نظری تامین می­گردد و بخشی دیگر که در مورد شناخت حقائق موجوداتی است که در حیطه اراده انسان است توسط حکمت عملی محقق می­گردد و در نهایت بخش دیگر سعادت با عمل به آموزه­های حکمت عملی تامین می­شود و در این هنگام است که انسان به آن سرمنزل مقصود یعنی سعادت قصوی نائل می­گرددبر این اساس می توان از جهت ابزاری بودن، تعلیم و تعلم را بر تزکیه و تطهیر مقدم داشت و از جهت غایی و ارزشی، تزکیه را بر تعلیم برتر و مهم تر قلمداد کرد. در آیات قرآنی می توان هر دو نگرش ابزاری و ارزشی را در مسئله تبیین تعلیم و تزکیه مشاهده کرد. در آیه 129 بقره تعلیم بر تزکیه مقدم داشته شده و این تنها موردی است که این گونه بیان شده است رَبَّنَا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِّنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنتَ العَزِيزُ الحَكِيمُ و بر عکس موضوع مزبور نشان دهنده لازم و ملزوم بودن حکمت نظری (ایمان) و حکمت عملی است.