#راز_آفرينش_انسان

قسمت_اول


راز آفرينش انسان

اين سئوال همواره براى بسيارى از مردم مطرح مى‌شود كه هدف زندگى چيست و خدا چه منظورى از آفرينش ما داشته است؟ از كجا آمده‌ايم، به كجا مى‌رويم، چه بايد بكنيم؟ ما كه به اختيار و انتخاب خود به دنيا نيامده و كسى از ما كسب نظر نكرده است، آنكه ما را آفريده، چه مقصودى از اين آوردن و بردن‌ها داشته است؟... به قول حكيم عمر خيام نيشابورى:

در دائـــره اى كه آمدن و رفتن ماست
آن را نه بدايت نه نهــــــايت پيداست
كس مى نزند دمى در اين عالم راست
كاين آمدن از كجا و رفتن به كجاست
مى‌گويند هر هنرمند نقاش و مجسمه سازى آنچه مى‌آفريند، در نمايش و نگهدارى‌اش با تمام وجود مى‌كوشد و سعى مى‌كند تا اَبد نگه‌اش دارد، چرا خداوندى كه با آفرينش انسان، "فتبارك الله احسن الخالقين" گفته، آفريده‌اش را به پيرى و مرگ سوق مى‌دهد؟ خيام راست مى‌گويد؛ هيچ انسانى پاسخ اين سئوال را كه هدف آفرينش ما چيست نمى‌داند، پس چاره‌اى جز پرسش از آفريننده با جستجو در كتابش نمى‌ماند. قرآن در خلال آياتش اشاراتى به اين معنا كرده است كه از تدبّر در آنها مى‌توان به سئوالات فوق پاسخ داد. ذيلا به چند آيه، كه از ابعاد مختلف اين هدف را نشان مى‌دهند اشاره مى‌كنيم:

هدف از خلقت عبادت است

ذاريات ۵۶- وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
جن و انس (غريبه و آشنا) را نيافريدم مگر آن كه مرا "عبادت" كنند

عبادت چيست كه هدف آفرينش انسان شمرده شده است؟ ترجمه‌هاى فارسى قرآن، عبادت را معادل: "بندگى كردن"، "پرستش" و اطاعت گرفته‌اند. البته اين معادل‌ها از جهاتى درست است، ولى بيانگر روح مطلب و رساننده همه بار معنائى كلمه عبادت نمى‌باشند. در ترجمه‌هاى انگليسى قرآن نيز عبادت را معادل: worship يا to serve (خدمت كردن به خدا) شناخته‌اند، كه چندان رساى به مقصود آيه نيست. مثل:

I have only created sprites and men so they may worship Me (T.B. Irving).
I have only created jinns and men so that they may serve Me (Abdullah Yosuf Ali).

با توجه به سابقه ذهنى كه مردم جهان، بخصوص غربى‌ها، از برده‌دارى و بندگى دارند، آيا چنين برداشتى با اين فراز قرآنى كه: "ما بنى‌آدم را كرامت بخشيديم" (لقد كرمنا بنى آدم) تناسبى دارد؟ ...از آن گذشته، بندگى كردن خدا و سرويس دادن به او!! ممكن است تلويحاً دلالت بر نياز خداوند به بندگان كند در حالى كه دنباله همان آيه گفته است: "من نه از آنها رزقى مى‌خواهم و نه آن كه خوراكم دهند! مسلماً خدا خود روزى‌رسان همه و بسيار نيرومند و برقراراست". پس اين سئوال به طور جدّى مطرح است كه حقيقت عبادت چيست: پرستش خدا، خدمت به خلق، تفكر و كسب علم، سرويس دادن به خدا... يا چيزى ديگر!؟

به تعبير شادروان دكتر شريعتى؛ در زبان عربى هموار كردن راه ِسنگلاخ براى جاده سازى را "عبّدالطّريق" و مسيرى را كه در اثر كثرت رفت و آمد كوبيده و براى رهروان رام شده باشد، "طريق معبّد" مى‌نامند! بنابراين عبادت به سلسله رفتارهائى گفته مى‌شود كه جاده وجود انسان را براى پذيرش تكاليف و صفات خدائى، مثل ايثار، انفاق، عفو، شهادت، علم و حكمت و... هموار سازد و مقاومت منيّت‌ها ونفس ِدنياطلب او را مهار نمايد. كما آنكه در كشورهاى عربى به ماشين‌هاى راه‌سازى كه جاده ها را هموار مى سازند "عابد" مى‌گويند.