بیش از دو هزار سال قبل، جناب (ارسطو)، تمام امور را زیر چتر دو مفهوم قرار داده که عبارتند از:

(وجود) و (ماهیّت).

آنگاه (ماهیّت) را دو بخش نموده، که عبارتند از:

(جوهر) و (عَرَض).


(جوهر) خود بر پنج قسم می باشد:

(عقل)، (نفس)، (صورت)، (مادّه) و (جسم).


و (عَرَض)، 9 قِسم می باشند؛ که اين 9 قِسم، عبارتند از:

کمّ[کميّت يا اندازه يا مقدار]، کيف[کیفيّت يا چگونگی وضع]، جِده[مِلک]، اضافه[نسبت]، اَين[مکانداری]، متی[زمانداری]، وضع[حالت]، فعل يا اَن يفعل، انفعال يا اَن ينفعل.

هر کدام اینها نیز برای خود اقسامی دارند؛ و اقسام آنها نیز اقسامی دارند؛ و ... ، که انتهای هر سلسله، (افراد موجودات) قرار دارند.

لذا (تمام امور عالم) در این طبقه بندی جای می گیرند.

البته (جناب ارسطو) و حکمای بعد از وی، در تقسیمات پایین دستی، وارد نشده اند؛ چرا که اینها، مربوط می شوند به (علوم مادون فلسفه). لذا در این وادی، هنوز جا برای کارکردن وجود دارد.


((توضیح اجمالی)):

اين اقسام نُه گانه، همگی در (عالَم خارج)، وجود دارند؛ لكن همگی با جوهری موجودند و مستقلَ از يک جوهر، نمی توانند موجود باشند.‌ برخی از اينها در (ذهن) هم وجود دارند؛ كه آنها هفت موردند؛ يعنی همگی غير از (متی) و (انفعال)؛ كه اين دو، فقط عارض بر (جسم مادَی) ميشوند.


(كمَ)، خودش بر دو گونه است:

(كمَ منفصل) كه همان (عدد) است.

و (كمَ متَصل) كه خودش بر دو گونه است:

(كمَ متَصل قارَ) كه عبارتند از: (خطَ و سطح و حجم).

(كمَ متَصل غير قارَ) كه عبارت است از: (زمان).


(كيف) نيز چهار قسم است:

(1): (كيف نفسانی)، كه فقط عارض بر نفس می شود و عارض بر موجود مادَی نمی شود؛ مثل (لذَت) و (شادی) و... .

(2): (كيف مختص به کمّ)، كه بر كمّ عارض می شوند و از طريق كمّ، بر جوهر عارض می شوند؛ مانند (خميدگی)، (قائم بودن)، (مايل بودن)، (زوجيَت)، (فرديَت) و ... كه برخی بر (كمّ متّصل) و برخی ديگر بر (كمّ منفصل)، عارض می شوند.

(3): كيف استعدادی.

(4): (كيف محسوس)، كه خودش پنج قسم است:

(كيف مبصر)، (كيف مسموع)، (كيف مذوق)، (كيف مشوم) و (كيف ملموس).

در بين تمام اقسام ماهيَت، تنها چيزی كه حقيقتاً با (حواسّ)، قابل درک است، همين (كيف محسوس) است. ما ساير اعراض را در واقع، با عقلمان و البته با واسطه قرار دادن همين (كيف محسوس)، ادراک می كنيم.