از نظر حکما و عرفای اسلامی، همه ی موجودات عالم، دارای (حیات)، (شعور)، (اراده) و (اختیار)اَند.

اساساً (اراده) و (اختیار)، خود از امور مجرّد[غیر مادّی] بوده، از سنخ وجود ملائکند.

و اگر (موجودات مادّی)، نظیر (انسان) و (حیوان)، به وضوح دارای این صفاتند، به خاطر داشتن (نفس قوی غیر مادّی) است که از سنخ (ملائک) است.

در (گیاهان) و (جمادات) نیز این دو صفت وجود دارند، لکن به خاطر (ضعف وجود) آنها، (اراده) و (اختیارشان)، قابل فهم نیست.

« ...فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعين‏.

(خداوند متعال) به آن (آسمان) و به زمين فرمود: بیایید خواه از روى اطاعت و خواه از روی اكراه! آنها گفتند: ما از روى طاعت مى ‏آييم.»
((سوره فصلت، آیه11))

لذا اگر (موجودات مادّی)، به خاطر داشتن (نفس مجرّد)، دارای اراده و اختیارند، ملائک که مجرّد خالصند، به نحو اولی، دارای این دو صفتند. چون (صفات کمال)، که (اراده) و (اختیار) نیز جزء آنها هستند، در (مجرّدات)، بسیار قویتر از (موجودات مادّی)، وجود دارند.

از اینرو (خداوند متعال) که (فوق مجرّد) است، از بالاترین مرتبه ی (اراده) و (اختیار) نیز برخوردار است.