🔻کلینیک متدولوژی | اپیزود سوم

📄 A Bibliometric Analysis of Research Articles on Midwifery Based on the Web of Science

این مقاله اومده ۱۰۰ مقاله برتر و پرارجاع حوزه «مامایی و سلامت باروری» در ۳۵ سال اخیر رو بررسی کرده؛ نه برای اینکه صرفاً یک لیست از مقالات ترند بده، بلکه برای اینکه ببینه پایه‌های علمی این رشته روی چه موضوعاتی شکل گرفته، ترندها چطور تغییر کردن و چقدر اعتبار مجله روی دیده‌شدن مقاله تأثیر داره.

🔻 چطور؟
مقالات سال‌های ۱۹۸۵ تا ۲۰۲۰ رو در Web of Science با کلیدواژه‌های تخصصی مامایی جست‌وجو کردن. دو پژوهشگر مستقل اطلاعاتی مثل عنوان، مجله، ضریب تأثیر، نویسندگان، کشورها، استنادها و کلیدواژه‌ها رو استخراج کردن. تحلیل شبکه‌ای رو با VOSviewer، مدیریت داده‌ها رو با Excel و تحلیل‌های آماری رو با SPSS انجام دادن.

🔻 در این مقاله پنج محور و مفهوم اصلی دیده شده:
• زایمان فیزیولوژیک و ترومای پرینه
• زایمان در خانه در برابر زایمان بیمارستانی
• مدل‌های تداوم مراقبت مامایی
• سلامت روان مادر و افسردگی پس از زایمان
• آموزش و هویت حرفه‌ای مامایی

🔻 چند نکته متدولوژیک کاربردی که باید یاد بگیریم:
اول اینکه قبل از اجرای VOSviewer یک فایل تزاروس ساختن؛ یعنی واژه‌های مترادف، جمع و مفردها (مثل nurse midwife و midwifery) رو یکی کردن تا نرم‌افزار به اشتباه چند دایره جداگانه نسازه و نقشه شلوغ نشه.
دوم اینکه به‌جای تکیه روی صرفاً «تعداد تکرار کلمه»، شاخص قدرت پیوند کل رو بررسی کردن؛ یعنی دیدن یک واژه چقدر با بقیه واژه‌ها هم‌نشینی داشته و نقش پل ارتباطی رو بازی کرده.
سوم اینکه توی SPSS آزمون همبستگی گرفتن تا ببینن آیا چاپ مقاله در مجلاتی با ایمپکت‌فاکتور بالاتر، باعث شده مقاله سالانه بیشتر استناد بگیره؟
نتیجه جالب بود: هیچ رابطه معناداری وجود نداشت! یعنی کیفیت خود موضوع و محتوا، خیلی تعیین‌کننده‌تر از ایمپکت مجله بوده.

🔻 نتیجه کلی چی بود؟
استرالیا، آمریکا و انگلستان بیشترین سهم مقالات برتر رو داشتن و مجلات Midwifery، Birth و Journal of Midwifery & Women's Health در هسته اصلی قرار گرفتن. روند موضوعات هم نشون داد پژوهش‌های مامایی از مداخلات صرف بالینی به سمت مراقبت‌های کل‌نگر و انسان‌محور حرکت کرده.

🛑 اما دو نکته مهم (نقد متدولوژی):
اول اینکه انتخاب صرفاً «۱۰۰ مقاله پرارجاع» باعث ایجاد تورش قدمت میشه؛ چون مقالات قدیمی‌تر سال‌های بیشتری برای گرفتن استناد وقت داشتن و مقالات نوآورانه سال‌های اخیر ممکنه جا بمونن. بهتر بود میانگین استناد سالانه هم در فیلتر اولیه لحاظ می‌شد.
دوم اینکه جست‌وجو فقط در Web of Science انجام شده؛ در حالی که برای رشته‌هایی مثل مامایی و پرستاری، ترکیب با Scopus و دیتابیس‌های تخصصی مثل CINAHL تصویر خیلی جامع‌تری می‌داد.

🔻مهم‌ترین چیزی که از این مقاله یاد می‌گیریم اینه:
ارزش یک مقاله بیبلیومتریک به خروجی گرفتن چندتا دایره و خط رنگی در VOSviewer نیست؛ مهارت اصلی شما قبل از نرم‌افزار، در ساخت فایل تزاروس، پاک‌سازی کلیدواژه‌ها و تحلیل آماری ارتباط بین متغیرهاست.

🔗 https://doi.org/10.2147/JMDH.S398218

#کلینیک_متدولوژی

📌 روابط عمومی کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی دانشگاه علوم‌پزشکی اردبیل
🆔 @arums_src