بحران بی‌سابقه کلاریویت (۲۰۲۶): ریزش شدید ژورنال‌ها به خاطر دستکاری رفرنس‌ها 🛑⚠️

اگر فکر می‌کنید همین که یک ژورنال امروز Q1 یا Q2 است یعنی تا ابد امن است، سخت در اشتباهید! در سال جدید (۲۰۲۶)، موسسه کلاریویت (صاحب وب آو ساینس) قوانین بسیار سخت‌گیرانه‌ای وضع کرده و تعداد زیادی از مجلات معتبر را به دلیل «دستکاری رفرنس‌ها» از لیست مجلات معتبر حذف کرده است. این یعنی اگر مقاله‌تان را آنجا چاپ کنید، عملاً رزومه‌تان آسیب می‌بیند و زحمتتان هدر می‌رود.

⛔️ ریشه این بحران اعتباری در سال ۲۰۲۶ چیست؟

سیستم‌های هوشمند کلاریویت اکنون مچ مجلاتی که استنادات را دستکاری می‌کنند در سه بخش می‌گیرند:

1. باندهای استنادی: ژورنال X به نویسنده می‌گوید: «اگر می‌خواهی مقاله‌ات را چاپ کنم، باید به ژورنال Y رفرنس بدهی!» و ژورنال Y هم همین کار را برای X می‌کند تا رتبه هم را بالا ببرند.
2. خوداستنادی اجباری: ادیتور شما را مجبور می‌کند به مقالات قبلی خودِ آن ژورنال رفرنس‌های بی‌ربط بدهید.
3. رفرنس‌های فیک هوش مصنوعی: امسال فاجعه عجیبی رخ داده؛ محققان بدون چک کردن، از رفرنس‌های خیالی یا ابطال‌شده‌ای که ChatGPT تولید کرده استفاده می‌کنند و ژورنال‌ها هم بدون بررسی، آن‌ها را چاپ می‌کنند!

🚨 قانون جدید و بی‌رحم امسال چیست؟

کلاریویت رسماً اعلام کرده تمام استنادهایی که به مقالات «ابطال‌شده» داده شوند، از فرمول ایمپکت فاکتور حذف خواهند شد. در نتیجه، مجلاتی که این رفرنس‌های آلوده را پذیرفته باشند، ناگهان سقوط کرده یا کلاً سلب اعتبار می‌شوند.

🛠 راهنمای گام‌به‌گام برای سنجش امنیت مقاله شما:

قبل از اینکه دکمه Submit را بزنی، این ۳ قدم را اجرا کن:

• قدم اول: استعلام وضعیت زنده بودن ژورنال
وارد سایت رسمی کلاریویت به آدرس (https://mjl.clarivate.com) شو. نام یا ISSN ژورنال را سرچ کن. اگر در بخش وضعیت عبارت On Hold را دیدی، یعنی ژورنال به دلیل تخلف تحت نظارت است؛ فوراً از سابمیت در آن انصراف بده.
• قدم دوم: چک کردن لیست مجلات تعلیق شده
هر ساله لیست مجلاتی که ایمپکت فاکتور آن‌ها به خاطر دستکاری استناد توقیف شده منتشر می‌شود. برای دیدن این لیست و اخبار به‌روز ژورنال‌های متخلف، سایت (https://retractionwatch.com) را دنبال کن و نام ژورنال مورد نظرت را در دیتابیس آن سرچ کن تا مطمئن شوی سابقه ریترکشن گروهی ندارد.
• قدم سوم: پاکسازی رفرنس‌های خودت قبل از ارسال
قبل از آپلود فایل نهایی، تمام رفرنس‌های مقاله‌ات را در سایت (https://scite.ai) وارد کن. این ابزار به تو نشان می‌دهد آیا رفرنس‌هایی که استفاده کرده‌ای، در دنیای علم رد شده‌اند یا جزو مقالات ابطال‌شده هستند یا خیر. (اگر از نرم‌افزار زوتِرو استفاده می‌کنی، افزونه Retraction Watch به صورت خودکار این کار را برایت انجام می‌دهد).

📌 روابط عمومی کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل

🆔 @ARUMS_SRC