در مرور ادبیات مقاله چه بنویسیم؟ (بخش 2/پایان)


آیا باید فقط از منابع جدید در مرور ادبیات استفاده کنیم؟
نه لزوما! استفاده از منابع به روز در مرور ادبیات از این جهت خوب است که نشان می دهد که با مطالعات اخیر آشنا هستیم. اما این کار به این معنی نیست که از منابع قدیمی و اصیل نباید استفاده نمود. به ویژه در رشته های علوم انسانی، بسیار رایج است که در مقدمه مقاله، وقتی که می خواهیم مفاهیم پایه را مطرح کنیم، از تئوری های جاافتاده استفاده کنیم و یا سابقه شکل گیری یک بحث را طرح کنیم، به مقالات و کتاب های اصیل در آن موضوع اشاره کنیم. این کار نشان دهنده آن است که ما با متون کلاسیک و پایه رشته تحقیقاتی خودمان به خوبی آشنا هستیم و سابقه این رشته تحقیقاتی را می دانیم. در حالتی که مقاله ما از نوع مرور ادبیات باشد، این مساله بسیار حیاتی است چراکه باید سیر تحولات موضوع مورد نظر را از ابتدای شکل گیری تا به حال به صورت مناسبی طرح و تحلیل کنیم.


آیا تعداد زیاد ارجاعات در مرور ادبیات خوب است؟
نه لزوما! معمولا مجلات خوب بیش از هر چیزی به “کیفیت” و “مرتبط بودن” ارجاعات ما در بخش مرور ادبیات نگاه می کنند نه لزوما تعداد آنها. منظور از کیفیت، یعنی اعتبار و قوت علمی کتابها و مقالاتی است که به آنها استناد می کنیم. به عنوان نمونه، اگر به یک مقاله از یک مجله بسیار سطح بالا ارجاع بدهیم، بسیار ارزشمندتر از این است که به ده ها مقاله که در مجلاتی با سطح بسیار پایی چاپ شده اند ارجاع دهیم. منظور از مرتبط بودن این است که “آیا حذف کردن این ارجاع از مقاله تاثیری در محتوای مقاله می تواند داشته باشد؟”. اگر جواب مثبت بود، یعنی این که ارجاع مرتبط است. یعنی با حذف آن، به محتوای مقاله ما لطمه می خورد. خیلی وقتها داورهای با تجربه وقتی که می بینند در مقاله ارجاعات زیاد غیرمرتبط وجود دارد، می فهمند که نویسنده تازه کار است و بیشتر تلاش کرده است که به منابع دم دستی ضعیف بپردازد.