Nega aynan videokarta (GPU)?

Hech o’ylab ko’rganmisiz — nima uchun aynan blokchain texnologiyalari, mining uchun aynan videokarta ishlatiladi? Nima uchun aynan Bitcoin, Etherium paydo bo’lishi bilan videokartalar tanqisligi va o’ta qimmatlashishi hodisalari kuzatilmoqda? Keling, shu savollarga bugun javob izlab ko’ramiz.

FLOPSlar. CPUni bir chetga surib qo’ygan ko’rsatkich.

FLOPS (Floating-point operations per second) — bu biror hisoblash qurilmasining (dasturiy ta’minotdan holi holda) bir soniya ichida “nuqtali” (misol, 1.2, 45.12e10) sonlar o’rtasida amalga oshiruvchi matematik amallar soniga aytiladi. Bu holatda qurilmaning boshqa bajaradigan vazifalari hisobga olinmaydi, ya’ni xotiraga yozish/o’qish, koderlash/dekoderlash vazifalari hisobga olinmaydi.

FLOPSlarning Protsessor chastotasidan farqi — FLOPS faqat hisob-kitobning sonini o’lchasa, Chastota ko’rsatkichi bir soniyada Protsessorning umumiy bajargan vazifalar sonini ko’rsatadi.

FLOPSlar ham huddi chastotaga o’xshab mega-, giga-, terra-larda o’lchanadi. Ya’ni misol uchun hozirda eng kuchli protsessorlardan (CPU) biri sifatida AMD kompaniyasining EPYC 7H12 (Zen 2) Protsessorini keltirsa bo’ladi, va uning tezligi 4.2 TerraFLOPS (TFLOPS). Videokartalar (GPU) orasida esa misol qilib — Nvidia RTX 3090ni keltirsa bo’ladi. Uning tezligi — 36 TFLOPS.

GPU eng qudratli qurilmami?

Yuqoridagi raqamlar sizni taajublantirishi tabiiy hol. Nega hamma yerda Protsessor kuchli qurilma, kopyuterning eng asosiy qurilmasi deb gapiriladi-yu, lekin hozirgi videokartalar FLOPS tezligida bir necha barobar o’zib ketdi?

Bu yerda gap aynan tezlik o’lchashdagi uslublarga borib taqaladi. Gap shundaki, FLOPSlar qurilmaning aynan faqat hisob-kitoblar sonini belgilaydi. Chastota esa — qurilma bajarishi mumkin bo’lgan barcha ammallar sonini. Videokarta protsessorining asl vazifasi esa aynan faqat hisob-kitobdan iborat.
Kompyuter markaziy protsessori (CPU) esa juda ko’p vazifalarni amalga oshiradi. Uning qo’lida ma’lumotlar va qurilmalar boshqaruvi, ichki va tashqi tartiblarni belgilash kabi katta-katta vazifalar ham yotadi. Shuning uchun ham FLOPSlarni hisoblashga kelganda CPU o’ta sekin ishlovchi qurilmadek ko’rinadi.

Bitcoin faqat hisob-kitobni talab etadi

Videokartalar faqat hisob-kitoblarni amalga oshirilishini tushunishning o’zi Bitcoin uchun shu qurilmaning qimmatliligini belgilab beradi. Umuman olganda, Bitcoin mining (o’zbekchada — mayning) bu bir soniyada bir necha trillion hisob-kitob amallari yig’indisidir. Shuning uchun ham Bitcoin bilan ishlash maqsadida yurgan odamlar aynan videokartalar yordamida “ferma” qurishadi.

Artificial Intelligence

Yana ham qizig’i shundaki, Sun’iy ong, Neyrotizimlar ham aynan faqat matematik hisob-kitobdan iborat yo’nalishlardir. Shuning uchun AI bilan shug’ullanish niyatida bo’lgan odamga Videokartasi kuchli bo’lgan kompyuter tavsifa etiladi. Chunki Markaziy protsessor kuchiga tayanib AI yo’nalishida ish bajarish o’ta ko’p vaqt va kuch talab etishi mumkin. CPUning boshqa vazifalar bilan “chalg’ib” qolishi, uning bu yo’nalishlarda GPU oldida kuchsizligini belgilab beradi.

Ilm izlashdan to’xtamang!
@app_hbs