رضاخان

سوال:«قرار نیست از رضاشاه قهرمان آنچنانی بسازیم اما حق او هم تراز شدن با این اشخاص (قهرمانان پوشالی نظیر ستارخان و جنگلی) نیز نیست، از رضاشاه و همچنین سلطنت پهلوی بر مبنای مشروعیت سنتی دفاعیه ای دارم خدمتتان عرض می‌کنم.
اول از همه اگر ما معتقد به دغلکاری نخبگان ، روشنفکران و آخوند ها هستیم دوران سلطنت رضاشاه یکی از دوران سرکوب این دغلکاران است اما حضرات لیبرال با تمام شعاعر ضد نخبه گرایی به رضاشاه که می‌رسند یک باره سنگ نخبگان را به سینه میزنند حال اینجا باز ممکن است سوال پیش آید، این خود رضاشاه بود که ایده های نخبگان را گرفت در خود تزریق کرد و جلوه گر تمامی ایده آلیسم آنها خودش شد، اینجاست که میتوانیم اعمال رضاشاه را با سبک ایرانی تطبیق دهیم، در طول تاریخ ایران تمامی سر سلسله ها از اردشیربابکان تا آغامحمدخان همه سنت شکن بودند قتل های بسیار انجام دادند و ماکیاولی عمل کردند چون استقرار یک سلسله سنت و دین و ایمان نمیشناسند و برای این امر دست به هرکاری زده‌اند پس سر سلسله ها سنت شکنی می‌کنند اما این وظیفه جانشینان است که حفظ سنت کنند. در تمامی سلسله ها از جمله پهلوی این امر قابل مشاهده است چنانکه در یکی از مطالب کانالتان به این موضوع با مقایسه رضاشاه و محمدرضاشاه پرداختید که خلاصه حرفتان همین بود که اولی سنت شکنی کرد اما جانشینش در حفظ سنت ها قدم برداشت.»

پاسخ: چند مطلب خدمتتان عرض کنم. اولا، رضاخان تبدیل به بت شده و مثل هر بت دیگر مایه گمراهی یعنی بدفهمی سیاسی شده است. پس عنوان قهرمان پوشالی بی مورد نیست. هرچند با شما موافقم که قیاس ایشان با سایر بت ها نظیر آشوب طلبان و تجزیه طلبان باید منصفانه صورت گیرد.
ثانیا، رضاخان واقعا فرد منفی در سیاست بوده به جهات مختلف که بدان اشاره گشت. مردی بود که با توطئه و دسیسه و همکاری جمعی از خبیث ترین چهره های زرد ژورنالیستی تبلیغات وسیع منفی و بدگویی و دروغ علیه قاجار راه انداخت که تا امروز باقی است. بعد با دسیسه و توطئه و زور سلطنت را غصب کرد و تبدیل به دیکتاتوری کرد. بعد تمام کسانی به او خدمت کردند را کشت یا مجازات کرد. بعد مقدار عظیمی اموال و زمین غصب کرد. بعنی یک شخصیت زورگوی دسیسه گر غربتی گشنه متکبر غیر قابل تحمل. از همه این ها بدتر بنای تمرکز گرایی، نظامی گری احمقانه و باستانی گرایی را گذاشت که همه این ها موجب شر و نکبت فراوان شد. عامل بی ریشه گی و‌‌ پوچی و بی هویتی و سردی و بادزدگی ایرانی معاصر شخص رضاخان است. اگر او نبود، من و شما آدم های دیگری بودیم (به جمع گرم افغان ها، هندی ها، عرب ها و ترک ها نگاه کنید). رضاخان بود که جایگزینی صدق و سادگی و ایمان را با نحوست باد شدت بخشید. گفته شده که عنقلاب خمینی تقریبا عنقلابی علیه رضاخان بود نه محمدرضاشاه که خیلی متعادل تر از پدرش بود. من به عنوان مدافع سنت و عقل سنتی و گفتگو و شاه و مخالف باد نمی توانم از رضاخان هواداری کنم.
نکته مهم که خیلی ها درک نمی کنند این است: نه می توان سنت را ابداع و اختراع کرد. نه هر بی اصل و نسبی را می توان شاه خواند. آغامحمد خان قاجار که ایران را شکل داد بک خان زاده بود با طایفه و تباری قدیمی. نادرشاه که ایران را برای چند دهه به عقب برد فردی بود ناشناخته. خلاصه اگر دنبال سلطنت مورثی مشروع هستید آن مشروعیت و توارث را باید جدی گرفت. به قول غربی ها: یک قرار یا معنا دارد یا به طور کل بی معناست. نمی شود زیر آبی رفت. همین بی ریشه گی و بی اصالتی پهلوی ها که در شوون آنها منعکس می شود پدر ما را درآورده.

راجع به رضاخان و نخبه گری و نخبگان : خیلی ها این عقیده را دارند که یک دیکتاتور سرکوبگر مثل رضاخان بهتر از حکومت نخبگان‌ مثل جمهوری اسلامی است. خوب حتی یک رژیم کمونیستی سکولار بهتر از حکومت جمهوری مافیایی می بود، پس ملاک بهتر از جمهوری بودن زیاد امتیازی نیست. جمهوری اسلامی جفنگ ترین حکومت تاریخ جهان است. اما رضاخان هم به شدت ایدئولوژیک و نخبه گرا بود. منتهی نخبه های او خودش بودند و ژنرال های بی فایده اش! این آقا نوع کلاه پوشیدن ملت را هم تحکیم می کرد. اگر می خواهید آزادی داشته باشید تنها راهش سنت گرایی است (جانشین حکومت متمرکز). حداقل ژنرال پینوشه در کنار سرکوب چپی ها معتقد به آزادی اقتصادی و کلیسا بود. در نتیجه او را بسیار مثبت تر از رضاخان تلقی می کنم.

در عین حال، ما نسبت به خدمات (هرچند اغراق شده) رضاخان و مرحوم محمدرضاشاه بی انصافی نمی کنیم. اگر نبود سیاه نمایی گسترده راجع به قاجار و بت پرستی پهلوی چی ها، ما می توانستیم ساده تر از کنار رضاخان بگذریم.