خلاصه گزارش «شاخص هوش مصنوعی ایران ۱۴۰۴» (منتشر شده در اسفند ۱۴۰۴ توسط مرکز استراتژی و تحول هوش مصنوعی شریف با همکاری اتاق بازرگانی تهران و معاونت علمی ریاست جمهوری) :

1⃣ وضعیت کلی و نرخ پذیرش هوش مصنوعی در کسب‌وکارهای ایرانی
✔ اصلی‌ترین میزان نفوذ در کسب‌وکارها: نرخ پذیرش هوش مصنوعی در کسب‌وکارهای ایرانی حدود ۲۷ درصد است. اگرچه این میزان نسبت به سال گذشته رشد داشته، اما ایران همچنان حدود ۷ سال از میانگین جهانی عقب‌تر است.

✔ اصلی‌ترین پیشتازی هوش مصنوعی مولد (Generative AI): بخش عمده‌ای از پذیرش هوش مصنوعی در شرکت‌های ایرانی مربوط به هوش مصنوعی مولد است. ابزارها و مدل‌های مولد به دلیل سهولت دسترسی، هزینه پایین و کاربرد مستقیم، به اصلی‌ترین دروازه ورود کسب‌وکارها به زیست‌بوم AI تبدیل شده‌اند.

2⃣ چالش‌ها و بودجه‌بندی کسب‌وکارها در توسعه AI
✔ اصلی‌ترینسرمایه‌گذاری بسیار محدود: حدود ۷۵ درصد از شرکت‌هایی که از AI استفاده می‌کنند، در ۳ سال اخیر کمتر از ۲ میلیارد تومان برای این فناوری هزینه کرده‌اند.

✔ اصلی‌ترین موانع توسعه محصولات AI:

- هزینه‌های بالای توسعه و زیرساخت.

- فقدان مهارت کافی و کمبود نیروی انسانی باکیفیت و متخصص.

3⃣ وضعیت بازار، سرمایه‌گذاری و زیرساخت (دیدگاه اقتصادی)
✔ اندازه بازار AI در ایران: اندازه بازار هوش مصنوعی ایران در سال ۱۴۰۳ حدود ۵.۵ همت (هزار میلیارد تومان) برآورد شده که معادل ۹۰ میلیون دلار (حدود ۰.۰۲ درصد از GDP ایران) است. این میزان در مقایسه با کشورهای منطقه در جایگاه پایین‌تری قرار دارد.

✔ سرمایه‌گذاری تجمیعی: کل سرمایه‌گذاری تجمیعی صورت‌گرفته در AI ایران تاکنون حدود ۸۲ میلیون دلار بوده است (در مقایسه با سرمایه‌گذاری ۳۰ میلیارد دلاری رژیم صهیونیستی و ۲۴ میلیارد دلاری عربستان در دهه اخیر).

✔ ضعف شدید زیرساخت پردازشی (GPU): مجموع توان پردازشی سرویس‌دهندگان بزرگ کشور معادل ۱۷۲ عدد پردازنده H100 است. (در حالی که این رقم برای عربستان معادل ۸,۳۹۱ و برای امارات ۳,۰۷۲ پردازنده H100 است).

✔ شکاف دانشگاه و صنعت: سهم بخش صنعت ایران در تولید و انتشار دانش هوش مصنوعی نزدیک به صفر (۰.۱ درصد) است که نشان می‌دهد صنایع بزرگ و کسب‌وکارهای دیجیتال حضور فعالی در توسعه علمی این حوزه ندارند.

4⃣ بازار کار، نیروی انسانی و مهارت‌های مورد نیاز
✔ حجم نیروی انسانی: در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۴,۱۶۴ استعداد فعال در حوزه AI در ایران شناسایی شده است.

✔ چالش شدید مهاجرت (فرار مغزها): در سال ۲۰۲۴، حدود ۱,۲۶۲ نفر از متخصصان AI از کشور خارج شده‌اند و در مقابل تنها ۳۲۳ نفر وارد شده‌اند (خروج ۴ برابری). مقصد اصلی آن‌ها کانادا، آمریکا و آلمان بوده است.

✔ تمرکز جغرافیایی: ۸۵ درصد از آگهی‌های شغلی هوش مصنوعی کشور متمرکز در استان تهران است.

✔ رقابت بالا در استخدام: شدت رقابت جویندگان کار در حوزه AI حدود ۵ برابر بیشتر از سایر مشاغل IT است و بالاترین میانگین حقوق و دستمزد را در میان مشاغل فناوری دارد.

✔ مهارت‌های کلیدی و پرتقاضا:

- مهارت‌های نرم‌افزاری: زبان Python همچنان مهارت غالب است، اما بالاترین نرخ رشد تقاضا مربوط به Docker بوده است.

- مهارت‌های مرتبط با Generative AI: بیشترین سهم آگهی‌های شغلی به مهارت‌های «مدل‌های چندوجهی» (Multimodal Models) و «تبدیل متن به گفتار» (Text-to-Speech) اختصاص دارد.

5⃣ وضعیت دیتاست‌های زبان فارسی
✔ در پلتفرم مرجع Hugging Face، حدود ۹۱۵ دیتاست به زبان فارسی وجود دارد (در مقایسه با بیش از ۳۸ هزار دیتاست انگلیسی).

✔ تفکیک دیتاست‌های فارسی: شامل ۶۳۹ دیتاست متنی، ۴۱ دیتاست صوتی و ۴۰ دیتاست تصویری است.

✔ سرانه دیتاست‌های فارسی به ازای هر میلیون نفر سخنور، حدود ۸ دیتاست است که از سرانه زبان‌های عربی و چینی بالاتر است.

💡 جمع‌بندی و پیشنهادهای راهبردی:
✅ تمرکز بر ابزارهای هوش مصنوعی مولد: به دلیل هزینه زیرساختی بالا در ایران، بهترین راهکار برای کسب‌وکارها و تیم‌های مارکتینگ، بهره‌گیری از ابزارها و مدل‌های آماده مولد (چندوجاهی، متنی و صوتی) جهت تولید محتوا، چت‌بات‌های پشتیبانی و اتوماسیون فرآیندها است.

✅ سرمایه‌گذاری روی آموزش داخلی (Up-skilling): با توجه به رقابت ۵ برابری و هزینه‌های بالای جذب نیروی متخصص AI و همچنین نرخ بالای مهاجرت آن‌ها، آموزش و ارتقای سواد دیجیتال تیم‌های فعلی مارکتینگ و فنی اقتصادی‌ترین مسیر است.

✅ استفاده از ظرفیت بازاریابی صوتی و چندوجهی: با توجه به روند بازار کار، تقاضا برای مدل‌های چندوجهی و پردازش گفتار/متن در حال افزایش است؛ کسب‌وکارها می‌توانند از این ابزارها برای بهبود ارتباط با مشتری و شخصی‌سازی تجربه کاربر (Personalization) استفاده کنند.

در پست بعدی متن کامل سند رو ارسال میکنم.

@Analyfy | توسعه مبتنی بر هوش‌مصنوعی