استاکر میترسد در صورتی که زن با او همسفر شود مرکز خانه و ایمان از میان برود. زیرا زن برای او تصویری از اتاق آرزوها در جهان تباهی هاست. مرکز تمام خوبی ها، و با رفتن او دیگر دلیلی برای بازگشت به خانه وجود نخواهد داشت. در آخرین سکانس «به ناگاه معجزه روی میدهد. نه از سوی اتاق آرزوها یا نیرویی استعلایی؛ بل از سوی دخترک فلج. رنگ به فیلم باز میگردد. اتاق پر از پرهای ریز سفید و شاید کرک های گیاهی است. آیا دخترک چیزی از آنجا، از منطقۀ ممنوع به همراه دارد؟ او با نگاه خود، چیزها را روی میز تکان میدهد، و موسیقی با صدای گذر قطاری همراه میشود. کودک منطقۀ ممنوع را با خود دارد. او با ایمانی ناب تمامی شادی انسانی را به کف میآورد. تارکوفسکی گفته است: "و اما در مورد دخترک، نمیدانم. شاید خیلی ساده، او همان امید باشد. کودکان همواره بیانگران امیدند. شاید چون در راه آینده اند. به هر رو زندگی تعیین کننده است. نیروی مرموز دخترک شاید بازگوی چشم اندازها و نیروهای تازه ای است که هنوز برای ما ناشناخته مانده اند". هم در قلمروی معنویت و هم در گسترۀ حس».
دخترک تنها با نگاه، اجسام روی میز را حرکت میدهد و بدون سفر به منطقه به اتاق آرزوها رسیده است و ایمان خود را بازیافته و به آرزوی خود دست یافته است.
مفهوم رستگاری در سینمای تارکوفسکی، مفهومی چندوجهی است. او با تکیه بر اصول معنوی خود رستگاری انسان را در آزادی و نجات از اسارت ذهنی، روحی و جسمانی می یابد و رهایی انسان را منوط به پی گرفتن شیوه ای اخلاقی برای زندگی میداند. از نگاه تارکوفسکی، انسان تنها ایمان را در تملک خود دارد و تنها ایمان میتواند انسان را نجات دهد. ایمانی که از نگاه تارکوفسکی، از یک نگاهِ صرفاً مذهبی فراتر می رود و رویکردی شخصی مییابد. شیوه ای اخلاقی که با باور به نوع بشر و نیکی حاصل میگردد و بر پایه های ایثار و انجام رسالت فردی استوار است. پایداری بر اخلاقیاتی که سرانجام به رستگاری جمعی می انجامد. در پاسخ به این پرسش که: بحران معنویت چگونه در سینمای تارکوفسکی بروز کرده است؟ باید گفت
که بحران معنویت در سینمای تارکوفسکی همواره با بروز فاجعه پیوند دارد. در سینمای تارکوفسکی انسان در جایی از تاریخ مسیر خود را اشتباه پیموده است. میسری فکری که او را تا مرز انحطاط به پیش برده است. مسیری که باید آن را به کناری بگذارد و از نو راه خود را آغاز کند. مسیری که اصلاح آن، کاری سخت و طاقت فرساست. بحرانی که شخصیت های فیلم های تارکوفسکی، با پایبندی به شیوه ای اخلاقی به مقابله با آن برمی خیزند.
Post #867
199
Forwarded from آرشیو مجله فرم نقد
آرشیو مجله فرم نقد استاکر میرود تا در جستوجوی راهی برای رفع بحران و آفت سرزمین مادری برآید. ولی همواره بازمیگردد به خانه ای که پایان و مقصود تمام سفرهاست. گویی جهت خانه و اتاق به صورت سحرانگیزی در استاکر تغییر میکند و این خانه است که اتاقِ حقیقی آرزوهاست. در یکی از سکانس های…
- ❤ 1