🔹چند نکته به مناسبت هفتم صفر (۱)

آيا تعيين «هفتم صفر» به جای «بیست و هشتم» صفر به عنوان سالروز وفات امام حسن عليه السلام ترجيحی علمی و تاريخی دارد؟

(اول)
قرن‌هاست شیعیان - حداقل در ایران - در تقویم خود سالروز وفات امام دوم را همزمان با سالروز وفات پیامبر اسلام ثبت کرده آن را گرامی داشته‌اند...
ولی در چند سال اخیر موجی به راه افتاده که اصرار دارد این بزرگداشت در هفتم صفر برگزار شود.
این در حالی است که تا قرن هشتم یعنی هفتصد سال بعد از تاریخ وفات آن امام، هیچ منبع تاریخی و مستند قابل اعتنایی بر این مطلب که وفات ایشان در هفتم صفر بوده یافت نشده است. و در مقابل منابع متعدد و قابل توجهی از قدیمی‌ترین منابع شیعی از قرن چهارم تا قرن هشتم و بعد از آن تاکنون، روز وفات را بیست و هشت صفر ذکر کرده‌اند.
سوالی که باید برای آن پاسخی پیدا کرد این است که:
دلیل اصرار برای ایجاد این تغییر در تقویم مذهبی چیست؟
و چرا به جای پاسخ روشن و شفاف به این سوال عده‌ای نا آشنا به تاریخ و پژوهش‌های تاریخی که احیانا نام پژوهشگر را هم یدک می‌کشند می‌کوشند با روش‌های نادرست و با خطاهای فاحش این تغییر را توجیه کنند؟

(دوم)
اغلب قریب به اتفاق منابع در دسترس شیعی -از آغاز تا قرن هشتم- وفات امام دوم شیعیان را در ماه صفر دانسته و در تعیین روز آن منحصرا به دو زمان اشاره کرده اند: آخر صفر و بیست و هشت صفر.
برای تعیین آخر صفر به عنوان نمونه می‌توان به این منابع که همگی در قرن سوم و چهارم تالیف شده و از قدیمی‌ترین منابع شیعی به حساب می‌آید. اشاره کرد:
فرق الشیعة، منسوب به حسن بن موسی نوبختی متوفای ۳۱۰ قمری (تصویر ضمیمه ۱)
المقالات و الفرق، منسوب به سعد بن عبدالله اشعری قمی متوفای ۳۰۱ قمری(تصویر ضمیمه ۲)
اصول الکافی، تالیف شیخ کلینی متوفای ۳۲۹ قمری (تصویر ضمیمه ۳)
کفایة الاثر، از خزار قمی (تصویر ضمیمه ۴)
و...
و برای تعیین بیست و هشت صفر این منابع کهن در دسترس است:
مسار الشیعة، از شیخ مفید متوفای ۴۱۳ قمری (تصویر ضمیمه ۵)
مصباح المتهجد، از شیخ طوسی متوفای ۴۶۰ قمری (تصویر ضمیمه ۶)
اعلام الوری و تاج الموالید، هر دو از شیخ امین‌الاسلام طبرسی متوفای ۵۴۸ قمری (تصویر ضمیمه ۷ و تصویر ضمیمه ۸)
مناقب ابن‌شهرآشوب مازندرانی متوفای ۵۸۸ قمری (تصویر ضمیمه ۹)
المستجاد، علامه حلّی متوفای ۷۲۶ قمری (تصویر ضمیمه ۱۰)
و..
همه این کتاب‌ها و نویسندگانشان مربوط به قرن چهارم تا هشتم هستند
در توجیه اختلاف این دو دسته از منابع که برخی وفات آن امام را آخر صفر و برخی بیست و هشت صفر دانسته‌اند، به صورت احتمال می‌توان گفت که آنها که وفات را آخر صفر دانسته اند به صورت تسامحی و تقریبی همان بیست و هشت صفر را گزارش کرده‌اند و منظورشان از آخر صفر همان یک روز یا دو روز مانده به آخر ماه یعنی بیست و هشت صفر بوده است.

(سوم)
همانگونه که اشاره شد طبق یافته‌های پژوهشگران هیچ منبعی از منابع شیعه تا قرن هشتم هجری روز هفتم صفر را وفات امام دوم ندانسته است.
اولین شخصیت و منبعی که گویا روز هفتم صفر را روز وفات آن حضرت دانسته، محمد بن مکی مشهور به شهید اول از علمای جبل عامل در کتاب فقهی الدروس الشرعیة است. (تصویر ضمیمه ۱۱).
ولی آیا بعد از گذشت بیش از هفتصد سال از تاریخ وفات آن امام و انبوه گزارش‌هایی که وفات را در آخر صفر یا بیست و هشت صفر ثبت کرده‌اند و ما به برخی از آنها اشاره کردیم، شهید اول متوفای ۷۸۶ قمری به چه استنادی چنین نقلی را آورده؟ برای ما مشخص نیست.
البته بعد از ایشان تعدادی دیگر از علمای جبل عامل امثال شیخ بهائی و پدرش و دیگر علمای شیعه در نجف همچون کاشف‌الغطا و صاحب جواهر این قول را بازنشر کرده‌اند... ولی همچنان منابع و عالمان بسیاری همان نقل مشهور گذشته یعنی بیست و هشت صفر را ذکر کرده و می‌کنند.

(چهارم)
آیا قاسم رسی در قرن سوم تاریخ وفات امام حسن(ع) را تعیین کرده است؟!
در این خصوص نکته‌ای که از منظر روش مطالعه و پژوهش تاسف بار است آنکه اخیرا برخی برای مستند کردن قول به هفتم صفر از کتاب تثبیت الامامة تالیف یکی از امامان زیدیه به نام قاسم بن ابراهیم رسّی نقل می‌کنند. و گمان دارند منبعی پیدا کرده‌اند از قرن سوم که تاریخ وفات را هفتم صفر ذکر کرده است. این مطلب چنان بی پایه و اساس است که صرف وقت برای اثبات بطلان آن هدر دادن عمر است ولی متاسفانه عده‌ای بدون دقت لازم این خطای فاحش برخی دیگر را تکرار کرده و می‌کنند
ادامه..

✅ https://t.me/Ali_MousaviNejad

🆔 @Ali_MousaviNejad